Dvadasharanayacakra 7.142
Nyāyāgamānusāriṇī 7.142
- Language
- Sanskrit
7.142
tad vyācaṣṭe --kartṛṇā'kartṛṇā vetyādi . bhavatīti bhāvaḥ iti kartari, bhavanaṃ bhāvaḥ iti bhāve, ityādikārakavivakṣāyāṃ yo bhavati sa eva bhāvaḥ sāmānyam, deśakālādibhede'pi bhavanatulyatvāt . sa eva viśeṣo'nyabhavananirapekṣaḥ kartā, uktavat kartari ṣaṣṭhī iti bhavato bhavanād bhavadeva bhavati, tadeva dravyaṃ bhavyaṃ bhavadbhavanādeva, kalanaṃ guṇanaṃ guṇaḥ yugapadayugapatparyāyatvena bhavanāt, sa eva bhāvaḥ kriyā bhavanaṃ bhāva iti, sa eva viśeṣo bhāvāntarād viśiṣyamāṇatvāt anyanirapekṣatvāt sadasadātmakatvāt sattvenāsattvena ca tasyaiva viśiṣyamāṇatvāt, vakṣyamāṇavacceti kāraṇākāraṇādyaikyamanantaraṃ vakṣyate, sa eva samavāyaḥ . evameveti bhavataḥ kartṛtvena tasyaiva kāraṇatvam, tadekībhāvagatyā kāryatvāpatteḥ pratipāditena vidhinā sambandhābhāvaḥ pratyākhyātaḥ samavāyavyākhyānāt, sahāsattveneti anenaivāsattva ca sambandhavattvād nityatvāsattve na staḥ . ajātimanti tviti pratipādyata eva . athavā akāraṇanityāsambandhājātīni dravyādīni, svataḥ sattvāt, sāmānyādivat . kāraṇādi ca sāmānyādi, svataḥ sattvāt, dravyādivat . tadātmatvāt svataḥ sat sattādivat . ubhayaṃ dravyādi sāmānyādi ca vastutvāt . yadapi ca coditaṃ yadyekaḥ samavāyo dravyaguṇakarmaṇāṃ dravyatvaguṇatvakarmatvādiviśeṣaṇaiḥ saha mapi pratyākhyātam, sadasadātmakatvāt . kartṛtvāt saṃyuktameva kāryeṇeti nāsaṃyogaḥ, kāryakāraṇapratipādanāt nāsamavāyo'sti, tābhyāṃ ceti saṃyogasamavāyābhyāṃ sambandhavattvād nityatvāsattve na staḥ . ajātimanti tviti pratipādyata eva, dravyavyatiriktāyāḥ pratiṣiṣitsitatvāt . evaṃ tāvat kāraṇāditvaṃ dravyādeḥ .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit