Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.17

Nyāyāgamānusāriṇī 7.17

Language
Sanskrit

7.17

atha sambadhyata ityādinā yāvat tadavastha iti pūrvapākṣika eva paramatamāśaṅkyottaramāha --atha tava matamasadapi dravyādi sambadhyate sattādheyasvarūpatvāt tatpratipādyasattvāt sattāyā eva hi hetubhūtāyāḥ tadvacchaśaviṣāṇādibhirapi sambadhyeteti śaśaviṣāṇādīnāmapi satkaratvaprasaṅgastadavasthaḥ . na, śaśaviṣāṇādivadatyantanirātmakatvānabhyupagamāt kāryadravyaguṇakarmaṇām . nanu asat ityatra naña uttarapadābhidheyanivāraṇārthatvāt satpratiṣedhārthatvāt kathamasya sātmakatvam ? na, anekāntāt, aputrabrāhmaṇavadaguṇaguṇavat . yathā nāsya putro'stītyaputro brāhmaṇaḥ nāsya guṇo'stītyaguṇo guṇaḥ tathehāpi nāsya sadityasat . na ca tadapi nirātmakaṃ śaśaviṣāṇavat, sattāsambandhādṛte'pi yathā parapakṣe pradhānādīnāṃ sātmakatvaṃ tathehāpi syāt . tvatpakṣe dṛṣṭāntābhāva iti cet,...... sāmānyādivadvā,.........sāmānyādivadeva sāmarthyāt tasyā ādhārībhavati saddravyādīti . etadapi nopapadyate, yasmāt tadvacchaśaviṣāṇādibhirityādi gatārtham . evaṃ vyutpādya pūrvapakṣaṃ praśastamatirāhātrāpyuttaram --śaśaviṣāṇādivadatyantanirātmakatvānabhyupagamāt . keṣām ? kāryadravyaguṇakarmaṇām . dvividho hi bhāva uktaḥ svabhāvasadbhāvaḥ sambandhasadbhāvaśca itaretarāsatāṃ sātmakānāmeva saviśeṣaṇāsattvādananyacandrādivadityādi pūrvam . tasmācchaśaviṣāṇādīnāmevātyantāsatāmasattvam, na prākpaścāditaretarādyasatāmanātmakatvam . ato dravyādi sat, tattu svakāraṇeṣu samavetaṃ vastveva, sattāsambandharahitamapi sātmakameva, na kharaviṣāṇādivad nirātmakam . tasmād yuktaḥ sattāsambandho dravyādīnām, na khapuṣpādīnāmiti .

Linked texts (1)