Dvadasharanayacakra 7.92
Nyāyāgamānusāriṇī 7.92
- Language
- Sanskrit
7.92
kiñcānyat, atyantāsamīkṣitabhāṣiṇaikāntavādināpi na tulyatāmetyasau, ghaṭādanyasyā mṛdo ya ātmā tenātyantamanyo ghaṭo bhavati svena ca ghaṭātmanā na bhavatītyevaṃ bruvan pratyakṣādiviruddhaṃ mattonmattakādivat syāt, so'pi caikāntavādī pratyakṣādiviruddhaṃ kiñcit pariharatīti . kiñcānyat, deśakāletyādi . deśato bhedo rūparasādīnām, kālato bhedaḥ piṇḍaśivakādīnām, sa bhedo lakṣaṇameṣāṃ sahāsahāvasthāyināmubhayeṣāṃ paryāyāṇāṃ te deśakālabhedalakṣaṇobhayaparyāyāḥ, tatparimāṇaṃ deśakālabhedalakṣaṇobhayaparyāyamātram, tadbhāvāt tanmātratvādevamanena prakāreṇāyamasadvāda eva syāt, rūpaṃ rasādanyat, tadapi vibhajyamānaṃ kṛṣṇam, punarapyekaguṇakṛṣṇamityādi ā ca paramāṇuśo vibhāgādasadeva rūpam, evaṃ rasādayaḥ, tathā piṇḍādayo itthaṃ punaḥ ko'nekāntavādī brūyāt āpekṣikamṛdātmasattvamasadvādivat . āpekṣikamṛdātmasadviśeṣaṇāttu asadabhidhānamevedam, abhidheyasvatattvanirasananiyatatvāt, agnyanuṣṇatvābhidhānavat . avyudāse tu ghaṭātmanāpi sanneva tadbhāvatvāt . sadasadātmakavastutattvapratyakṣīkaraṇārthaṃ jaināḥ ekamevātmānaṃ paramārthaṃ dravyārthaparyāyārthobhayalakṣaṇamupavarṇayanti, khapuṣpavadanyathā'sambhavāt . dravyaśabdaṃ ca 'pītyasadvādaḥ . itthaṃ punaḥ ko'nekāntavādī brūyāt yathāsāvasadvādī brūte--rūpaṃ rasātmanā nāsti raso'pi rūpātmanā kṛṣṇādyapi śuklādyātmanetyādi ? na brūyādevetyarthaḥ . kiṃ kāraṇam ? dhṛtisaṅgrahapaktivyūhāvakāśadānātmakapṛthivyādyātmakatvād mṛdāderghaṭādeśca kathaṃ mṛdamekāmapekṣya mṛdātmanaivāsti ityāpekṣikamṛdātmasattvamasadvādivat kaḥ kuśalo brūyāt iti sambadhyate . atra prayogaḥ --āpekṣikamṛdātmasadviśeṣaṇāt tvasadabhidhānamevedam mṛdātmanā sad ghaṭātmanā cāsat iti vacanam . kutaḥ ? abhidheyasvatattvanirasananiyatatvāt, abhidheyasya mṛtpiṇḍasya svaṃ tattvaṃ deśabhinnarūparasasaṃsthānādi kālabhinnarūparasaśivakādipāṃsvādi dhṛtyādilakṣaṇabhinnapṛthivyādi ca, mṛdātmanaivāsti ghaṭo na rūpādiśivakādyabādisvatattvairiti tānyasya svatattvāni santyeva nirastāni syuḥ, tannirasane niyatatvādasya vākyasya . yad yad vākyamabhidheyasvatattvanirasananiyataṃ tat tadasadabhidhānaṃ dṛṣṭam, yathā anuṣṇo'gniḥ ityuktiḥ . abhidheyasvatattvanirasanamasiddham iti mā maṃsthāḥ, siddhamevābādyātmavyudasanāt .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit