Dvadasharanayacakra 7.94

7.94

kathaṃ tarhyāhuriti cet, ata āha --sadasadātmaketyādi . dvyātmakaṃ vastutattvam ityetasyārthasya pratyakṣīkaraṇārthaṃ jaināḥ syādvādina ekamevātmānaṃ paramārthaṃ dravyārthataḥ sattvāt paryāyārthato'sattvāt tadubhayalakṣaṇamupavarṇayanti tādṛg vastu iti pratipāditatvāt . khapuṣpavadanyathā'sambhavāt ubhayarūpaikātmyābhāvādekarūpasya dravyārthātmanaḥ paryāyārthātmano vā nirbhedatvāt nirbījatvācca khapuṣpavadabhāvaprasaṅgāt sadasadrūpa evātmā vastuna iti . dravyaśabdavyākhyā --dravyaśabdaṃ ca mṛdādirūpādyatītānāgatavartamānabhedābhedārthaṃ varṇayantīti vartate . mṛdaḥ piṇḍaśivakādayaḥ kramabhuvaḥ, sahabhuvaḥ rūparasādayaśca bhinnāḥ, triṣu mṛdādirūpādyatītānāgatavartamānabhedābhedārthaṃ paryāyaśabdaṃ sarvābhedabhedārthaṃ mṛdātmānaṃ dravyārthaparyāyārthaṃ ghaṭātmānaṃ ca dravyārthaparyāyārthaṃ ca . dravyaṃ hi... ...dravyārthaghaṭo'tyantasan, paryāyastu... ... ...asan . idamapi ca kuto mṛda eva darśanam, na punardhṛtyādivat saṅgrahādidarśanam... ... anirdeśyaṃ ca ? kuta etat asattvād ghaṭātmanā asadeva kāryam iti, na punarmṛttattvaghaṭasattvāt tattva evānubhavakramaprāpteḥ tatpratyagrāditvavad ghaṭasattvam ? yadapi cocyate--na, asatkāryatvasiddheḥ . evaṃ tarhi mṛdātmanaḥ kartavyatvābhāvād ghaṭā- kāleṣu mṛdādayaḥ vartamānāśca raktatvādayo vṛtta huṇḍādayaśca, te ca bhinnā apyabhinnāḥ svāṃ mūrtimanatiyartamānatvāditi bhedābhedārthameva dravyaśabdaṃ varṇayanti . paryāyaśabdaṃ sarvābhedabhedārthaṃ teṣveva trikālavartamānakālavartiṣu jātiṃ bhindantaṃ varṇayanti . tasmādubhayorubhayārthatvam . na kevalaṃ śabdārthakathanamātrādevobhayārthatvam . kiṃ tarhi ? vastusvarūpanirūpaṇamapi kriyate, tadyathā --mṛdātmānaṃ dravyārthapayāryārthaṃ varṇayantīti sambadhyate . ghaṭātmānaṃ ca dravyārthaparyāyārthaṃ ceti . tayoryathākramaṃ vyākhyā dravyaṃ hītyādi dravyārthasya yāvad dravyārthaghaṭo'tyantasanniti, ghaṭasyaiva pūrvottarāvasthā mṛdādivrīhibījādimūlādirbhavatīti prāgapi bhāvitārtham, paryāyastvityādi paryāyārthasya yāvadasanniti tadviparyayeṇa gatārtham . yathā ca ghaṭātmā mṛdapyevaṃ dravyārthaparyāyārthābhyām .