Dvadasharanayacakra 8.105

8.105

athavetyādi ṣaṣṭhīsamāse'pi darśayitumāha . sthāpanāyā nikṣepa iti samāsaḥ karmaṇi ṣaṣṭhīṃ kṛtvā . kiṃ karma ? sthāpanaiva . kā sā sthāpanā ? ākāraḥ . ko'sāvākāraḥ ? vastvātmā . sa eva nikṣipyate, kva ? svātmani . kaḥ ? ghaṭādiḥ . kena ? kumbhakārādibhiriti vyākhyātaḥ ṣaṣṭhīsamāsārtho'pi vastutaḥ prastute vyāpakatvapradarśanārthamāha --mumukṣubhirātmā svātmani nikṣipyate iti vartate, kīdṛśa iti cet, karmāmiśraḥ sthāpyate svākāre'viviktaḥ san viviktarūpatvena . tathendro'pī nindrayorvivekamajānatāṃ puṃsāṃ sākṣāt pradarśyate; yasmād na tadākāravinābhūta indro ghaṭa iva vikukṣivinābhūtaḥ . athavā sthāpanāyāṃ nikṣepaḥ sthāpanānikṣepaḥ . na nāmni nikṣipyate, sthāpanāyāmeva nikṣipyate . yato nāmāpi sahārthena tattantrameva . sthānakaraṇajanmānaḥ śabdākārāstadgamyāścārthākārāḥ sarve sthāpanāvipariṇāmavijṛmbhitamātram . tadabhāve śabdārthayorabhāvādākārāgrahaṇe ca tayoragrahaṇāt . dravyamapi sthāpanānikṣepa eva ākāramayatvād dravyasya . yathā śrīparṇīdāru dravyamantarlīnākāraṃ tasya tasyākāraviśeṣasya . tyādi aviviktaviviktasthānalakṣaṇasthāpanānikṣepātmakatvaṃ jagataḥ pratyakṣīkriyate vyāpitvād lakṣaṇasyāsya, indrānindrayorvivekamajānatāṃ puṃsāṃ sa indraḥ sākṣāt pradarśyate . kasmāt ? yasmād na tadākāretyādi, nayanaśabdlavarṇatādyākāramantareṇa indrābhāvāt tadākāratattva evendra ityuktatvāt . kimiva ? ghaṭa iva vikukṣitvādivinābhūtaḥ, yathā ghaṭo vikukṣitvādyākārādṛte nāsti tadātmaka evāsti tathā indro'pi svākāravinābhūto nāsti tadātmaivāstīti .