Dvadasharanayacakra 8.122

8.122

evameva cetyādi etaddarśanasaṃvādīdamiti jñāpakametena lakṣaṇena saṅgṛhītaṃ yāvadānīyatāmiti . tadvyākhyā --satyasyetyādi yāvat tadākhyānamupasarjanamiti gatārtham . dṛṣṭāntaḥ --gṛhopalakṣaṇakākavaditi . katarad devadattasya gṛham ? iti praśne prativacanam--yatrāsau kākaḥ iti kākaśabdo gṛhārthapratipādanārthatvāt kākārtha eva san gṛhārtha ityucyate tathā uditasvārthavat jātiśabdo viśeṣārtha iti . tadvacanena tadarthatvaprakāreṇa vacanena uktamapi viśeṣavastu uktena tulyamuktavat na paramārthata uktameva tad gamyate i ?tyādi jātigatānāṃ sattā-dravya-pṛthivī-mṛd-ghaṭa-kuṇḍa-kuṇḍikādiliṅgasaṅkhyādīnāṃ saṃvādināṃ visaṃvādināṃ ca yā sāmānādhikaraṇyagatistayā nirūpitaṃ yādṛcchikamarthavattvamanarthikāyā eva satyāstasyāḥ . sāpi coktavaditi, tasyā api jāterabhihitanyāyena parārthatvādarthavattvam, anarthakatvaṃ svārthena . kimiva ? vāgvisargakālopalakṣaṇanakṣatradarśanaśrutivat, yathā nakṣatraṃ dṛṣṭvā vāco visṛjanti iti nakṣatradarśanamatrātantram, nakṣatradarśanayogyaḥ kālo'tra tadarthena paśyatinā uktavaduktaḥ, paramārthena tu paśyatiḥ svārthe eva vartate tathā jātiśabdo viśeṣārtha iti . anyathā mukhyanyāyena tacchabdārthatāyā punaruktadoṣād viśeṣaśabdāprayoga eva syāt . ata eva niyamārthā punaḥ punaḥ śrutiḥ, tadarthatvāt pūrvaśruteḥ . niyamaḥ svārthavyavasthāpanam . sañcāri caitat, dravyanaya... ... .... yugapadayugapat... ... .... yāvacca ... ... ...tāvat sarvamanena śabdanayaśabdārthena vyāptam . evameva ca viśeṣapradhānaśabdārthavyavasthāpanārthamidamapi-- na jātiśabdo bhedānāmānantyād vyabhicārataḥ . vācako niyamārthokterjātimadvadapohavān .. mityādi, punaruktadoṣāt sāmānyaśabdenoktatvād viśeṣaśabdāprayoga eva syāt, uktārthānāmaprayogaḥ pā॰ ma॰ bhā॰ 2 . 1 . 1 iti nyāyāt .