Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.14

Nyāyāgamānusāriṇī 8.14

Language
Sanskrit

8.14

itthaṃ paryāyanayabhedo'yam . asya nayasya paryāyanayabhedatvāt sarvadravyārthabhavanaṃ pratipakṣaḥ . tatra vidhyādayo dravyārthabhavanabhedā vyākhyātā dūṣitāśca samanantarānulomāḥ pūrvaviruddhā nivṛttaniranuśayāḥ iti nyāyakrameṇa . te ca dravyārthabhedāḥ . nāma-sthāpanādravyabhavanayoravyākhyātayorvyākhyānaṃ kṛtvā dūṣayiṣyati . tatra nāmadravyārthabhavanaṃ tāvat svarūpataḥ namayati prahvīkaroti sarvamātmasvabhāveneti nāma, kāraṇaṃ karotīti, dravyaṃ prāgvyākhyātārtham . bhavata eva vā yad bhavanaṃ tad dravyaṃ kāraṇaṃ nāma ityucyate . bhavatyeva bhavatyavasthitaṃ viśvasya kāraṇaṃ prāguktapuruṣādikāraṇavadekameva nāma śabdaḥ . āha--karotīti kāraṇamuktam, kāryābhāvāt kiṃ kriyate yat kurvat tat kāraṇaṃ kāraṇaṃ syāt ? tasmāt kāryābhāvāt kāraṇatvābhāvaḥ, kāraṇatvābhāvāt svalakṣaṇābhāvāt khapuṣpavadasaditi; ucyate --tadeva kāryakāraṇameva nāma kāryaṃ nāsat . kutaḥ ? bhavanātmakatvāt . sa hi śabdo bhavanātmakaḥ, bhavanāni avasthāviśeṣāḥ svapnādivat puruṣasya bālādivadvā piṇḍādirūpādivadvā ghaṭasya . tasmāt sa eva kāraṇaṃ svāvasthāviśeṣāṇāṃ kāryāṇāmiti .

Linked texts (1)