Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.13

Nyāyāgamānusāriṇī 8.13

Language
Sanskrit

8.13

ityubhayam asmāt kāraṇād vidhirniyamaśca niyamyete sāmānyamupasarjanameva viśeṣa eva pradhānam iti vidhiniyamau niyatau, na yathā pūrvatrobhayamate kāmacāro vā vidhirvidhīyate niyamyate ca niyamo vidhīyate niyamyate ceti tulyakakṣau, anantarātītanayamatavadubhayaṃ cobhayam--bhāvo'pi bhāvo asya paryāyanayabhedatvāt sarvadravyārthabhavanaṃ pratipakṣaḥ . nāmadravyārthabhavanaṃ tāvat--nāma kāraṇaṃ dravyaṃ tadeva kāryaṃ bhavanātmakatvāt . ghaṭasya hi kumbhakāracetanā kāraṇam; na amūrtātmā akaraṇāt . sarvamapi caitad nāmaiva . kumbhakāro hyātmāntaḥ- bhavatyabhāvaśca, abhāvo'pi abhāvo bhavati bhāvaśceti, saṅkaradoṣāt . ihetyasmin naye svarūpaṃ ghaṭo viśeṣaḥ, na paṭādyabhāvaḥ . sa eva viśeṣaḥ pradhānaṃ bhāvaḥ, sāmānyaṃ kriyā bhavanaṃ prakṛtyartha upasarjanamapradhānam . kimiva ? śibikāvāhakayāneśvarayānavat, yathā śibikāvāhakānāṃ yānamīśvarayānārthatvādapradhānam ataḥ śibikāvāhakāḥ yānti iti nocyante tairuhyamāna īśvara eva pradhānatvāt yāti ityucyate tathā sāmānyena bhavatāpyapradhānena bhavitā ghaṭa eva bhavati iti prādhānyāducyate . tasmād nirūpitavastusvarūpamupanayati viśeṣabhavanameva bhāvabhavanamiti dārṣṭāntikamartham .

Linked texts (1)