Dvadasharanayacakra 8.18
Nyāyāgamānusāriṇī 8.18
- Language
- Sanskrit
8.18
syānmatam--śabdavyavahārānabhijñeṣvapyavyaktacetaneṣu vijñānotthāpitapravṛttisambhave vyabhicaratīti cet, na ityucyate, ye'pyavyaktacetanā ityādi . kṛmi-pipīlikādīnāṃ jaṅgamānāṃ vratatī-trapu-sīsakacitakarṇikādīnāṃ sthāvarāṇāṃ ca śabdābhyāsavāsanājanitāntarniviṣṭasvānurūpacaitanyāstitvaṃ pratijñāyate hitāhitapravṛttivyāvṛttivṛttatvāt kumbhakāravat, hitāhitayoḥ pravṛttivyāvṛttī nimittasaptamī sambandhaṣaṣṭhī vā, hitāhitapravṛttinivṛttyorvṛttatvāt, itthambhūtalakṣaṇā tṛtīyā vā hitāhitapravṛtti jñāpi tathopaśrūyate--savvajīvāṇaṃ pi ya ṇaṃ akkharasa aṇaṃtabhāgo ṇiccugghāḍita+o nandīsū॰ 42 . ato yathaiva kumbhakārakaraṇaśabdacetanāvaicitryavṛttitāratamyādhyāsanasamupahitarūpā ghaṭatā nāmnaḥ sākṣād bhavati tathā tathā, tathā tatprabhavameva kumbhakāraśarīramṛdādi śabdopayogātmayogavakratā'vakratādeḥ, rūpādimadarthaviracanātmakatvāt vyāvṛttibhyāṃ vṛttatvāt . stambhādyāśrayopasarpaṇaṃ hitapravṛttivṛttatvaṃ gartāgnyādibhayādanyato gamanamahitavyāvṛttivṛttatvaṃ ceti siddho heturvanaspatiṣvapi . kṛmyādīnāṃ tu trāsa-stambha-bhrānti-palāyita-gatāgatādikriyā bhayādyavinābhāvinyaḥ siddhā eva, ato hitāhitapravṛttivyāvṛttivṛttatā vidyate śabdānuviddhacaitanyāvinābhāvinī yathā kumbhakāre, tasmāt teṣūbhayeṣu sādhyate . suptadagdhādiṣu tu jaṅgameṣu vyaktameva pāṇiprasphoṭanādi kriyāliṅgam, tena vijñānamavinābhāvitvāt siddhameva, śabdānuviddhatvaṃ tu sādhyata iti . naitat svābhipretopapattibalādeva, kiṃ tarhi ? bhagavadarhadājñāpi tathopaśrūyate--savvajīvāṇaṃ pītyādi . akkharāṇakkharasutādibhedena śrutajñānaprarūpaṇāyāmekendriyādisvāmikamuktaṃ sūtre . tathā bhāṣye'pi--
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit