Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.33

Nyāyāgamānusāriṇī 8.33

Language
Sanskrit

8.33

atrottaram --atha kasmādityādi yāvat sarvatra viśeṣapradhānatvamiti . upayoga eva nāmatvamāpadyata iti viśeṣasyopayogasya prādhānyamupayogatvaprāpternāmnaḥ . tasyāpi vā nāmaśabdasyetyādi, nāmaśabdaḥ iti vīṇā-veṇu-tālaśabdādibhyo viśiṣyate prakṛtatvādaupayogitvācca tasya uraḥprabhṛtītyādinā nāmadravyārthaṃ hitvā tvayā dravyadravyārtho'ṅgīkṛtaḥ, tadyathoktam— ātmā buddhyā samarthyārthān mano yuṅkte vivakṣayā . manaḥ kāyāgnimāhanti sa prerayati mārutam .. 6 .. mārutastūpari caran mandraṃ janayati svanam .. 7 .. pā॰ śikṣā ityādinā mūrtadravyābhyupagamāt . ārṣamapi jñāpakam, no+āgamato dravyaṃ śarīramuktam, tadyathā— aho ṇaṃ imeṇaṃ sarīrasamussa+eṇaṃ sāmā+i+etti padaṃ āghavitaṃ paṇṇavitaṃ ityādi . tasmācchabdakāraṇatvatyāgena mūrtadravyakāraṇatvābhyupagamaste virodhāyāpadyate . ata āha --mūrtamamūrtasya dravyaṃ na bhavati pariṇāmikāraṇamityarthaḥ . yathā mūrtamamūrtasya kāraṇaṃ na bhavati ityayamabhyupagamaḥ tathā nāmaśabdasya mūrtatvādamūrtopayogakāraṇyaṃ na yujyate .

Linked texts (1)