Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.50

Nyāyāgamānusāriṇī 8.50

Language
Sanskrit

8.50

nanu puṣyasyetyādi pūrvapakṣo vivakṣāviśeṣārthaśabdaprayoganyāyāśrayeṇa doṣaparihārārtho yāvad gamakāścāgamakāśceti . puṣyaḥ pumān devo viśeṣaḥ, tadviṣayau tadarthau nakṣatra-tārāsāmānyārthau ghaṭaviśeṣaviṣayamṛtsāmānyārthavat sāmānādhikaraṇyaṃ tasmādupapannam . asmiṃśca jñāpakamāha --uktaṃ hītyādi bhāṣyakāreṇoktam . yastu prayuṅkta iti ślokaḥ . viśeṣe vivakṣite pradhāne guṇabhūtāñśabdān prayuṅkte yaḥ kuśalo'rthagatyarthatvācchabdaprayogasya taddarśayannāha vivakṣāpūrvakatvācchabdapravṛtteriti --yathāvadvyavahārayuktau yo yaḥ śabdo vyavahārakāle yasya yasya vivakṣitārthasya viśiṣṭasya viśiṣṭa eva gamaka ityabhimataḥ sa eva sa eva tatra prayujyate nānyo'nyatra vā gauṇamukhyādibhāvena svābhidheyapratyāyanasamarthatvāt sarvaśabdānām . so'nantamāpnoti jayaṃ paratra . kaḥ ? vāgyogavid ya evamuktaviśeṣaviṣayaśabdārthasambandhajñaḥ . duṣyati cāpaśabdairavāgyogavid viśeṣaviṣayaprayogānabhijñaḥ . tasmād vivakṣāpūrvakatvācchabdapravṛtterviṣayaviśeṣaparigraheṇa sādhutā'sādhutā ca śabdānām, asādhutvābhimatānāmapi gavyādīnāṃ sādhutvaṃ viśeṣaviṣayatvāt, sādhutvenābhimatānāmapi gavyādīnāmasādhutvamiti . taddarśayati --gāvīgoṇītyādirgatārthā bhāvanā śabdavyutpattyā .

Linked texts (1)