Dvadasharanayacakra 8.51
Nyāyāgamānusāriṇī 8.51
- Language
- Sanskrit
8.51
atrācārya āha --yadyevaṃ tarhītyādi yāvat sikatā iti . eṣo'pi nyāyo vyabhicārād na prabhavati . udāharaṇairvyabhicārayiṣyannavijānanniva pṛcchati tameva kayā viśeṣavivakṣayeti . āpa iti bahuvacanamekasminnapi bindau dṛṣṭam, nātra sāmānyaviśeṣabhāvo'sti . tathā ekayoṣiti dārā gṛhāḥ yoṣiti dārā gṛhāḥ iti, ekasmiṃśca śarkarākaṇe sikatāḥ iti . nityamapi vahvavayavavṛttatvāditi cet, ekaghaṭe'pi tarhyata eva nityaṃ bahuvacanaṃ prāptam, bindvādāviva āpaḥ . apsu vā ekavacanaṃ syād ghaṭavat . atiśayyekātmakanirāsena viśeṣaviṣayaprayogasādhutveṣṭau kasmāt tata eva nyāyāt bindau apchabda ekavacanānto na prayujyate viśeṣaviṣayatvād gavādivat . sa ekavacanānta eva syāt, ekamiti gṛhītatvāt, tantupaṭavat . tathā taṭastaṭī taṭamiti katamaṃ viśeṣamupādāya liṅgabhedaḥ katamad vā sāmānyamatidiśyate ? nanu sthitiprasavasaṃstyānaviśeṣaviṣayo liṅgabhedaḥ . na taṭataṭītaṭānāṃ viṣayaviśeṣaḥ, abhinnasvarūpatvāt, ghaṭaghaṭasvātmavat . bahuvacanaṃ kayā vivakṣayeti vartate . ekasmiṃśca sūkṣmaśarkarākaṇe sikatā iti, kiṃśabdasya kṣepārthatvāt kayā vivakṣayā kiṃ tayā vivakṣayā viparītārthayeti . nityamapi bahvavayavavṛttatvāditi cet . syānmatam--bahavo'vayavāḥ paramāṇu-dvyaṇukādayo bindāvapi, tadapekṣayā bahuvacanam āpaḥ iti . atrocyate — ekaghaṭe'pītyādi . ata eva tvaduktāt bahvavayavavṛttatvāt iti hetorekasmin ghaṭe'pi nityaṃ bahuvacanaṃ prāptam, bindvādāviva āpaḥ ityaniṣṭāpādanadvāreṇa paroktahetuvyabhicāraḥ . apsu vetyādi, apchabdādapi ekavacanaṃ syāt, nityamapi bahvavayavavṛttatvāt, ghaṭavat, aniṣṭaṃ caitat .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit