Dvadasharanayacakra 8.81
Nyāyāgamānusāriṇī 8.81
- Language
- Sanskrit
8.81
abhijalpaśabdārthatvamityādi . yadapi ca tvayā parikalpitam abhijalpaḥ śabdārthaḥ iti tadapi svena rāgeṇaiva svadṛṣṭiparituṣṭyaivoktam, nopapattyā . kasmāt ? abhijalpagatyarthābhāvāt, arthagatireva śabdagatiḥ iti vakṣyate . sa ca śabdo'bhijalpatvamāgato vācyatāṃ yāyāt ātmānamevārtharūpāpannaṃ brūyāt sambhāvyeta, kayopapattyā ? ityata āha --so'yamityabhisambandhācchabdasyārthena sahaikīkaraṇāt, asmādeva tvadvacanāt . na ca tad yadabhijalpatvamāgato vācyatāṃ yātīti . kasmāt ? śabdasyaivārthatvād na ca tat . asambhavaṃ darśayati --na hi kaścidityādi yāvat sambandheneti . yena sahaikīkriyate'rthena tvanmatena yena sahaikīkriyeta śabdaḥ sambandhena ....dravyabhavanopasarjanatvāt tasya viśeṣasya prādhānyamiti sthitametat . prayujyamānanāmnyapi bāhye yena yena viśeṣeṇa bhūyate tadupasarjanaṃ tad nāma, arthagatyarthatvācchabdaprayogasya tadvaśapravṛttitvāt, bhṛtyavat . nāma ca vacanādiviśeṣavaśam, yathārthaśabdatvāt . vṛkṣa ityatra yadyapi pañcakaṃ śabdasya rūpaṃ sa mukhyo'rthaḥ, ya ekīkriyate so'pradhānaḥ iti śabdādarthasya pṛthak siddhau kriyetaikyamanayoḥ, tattu nāsti tvanmatenārthābhāvāt . sambandhasyāpi ca dviṣṭhatvāt pṛthagarthasiddhiḥ, itarathā sambandhābhāvāt . ato yena yena viśeṣeṇa bhūyate tasyārthasyaiva prādhānyam, nāmno dravyabhavanopasarjanatvāt dravyabhavanasyopa- ? sarjanaṃ tat, tadbhāvād dravyabhavanopasarjanatvāt tadupasarjanamasyātyantāpūrvasya mūrtasyāmūrtalakṣaṇaṃ bhavanaṃ viśeṣo'mūrtasya mūrtalakṣaṇam . tasmāt tasya viśeṣasya prādhānyamiti sthitametat . iti sthite viśeṣaprādhānye itthamāntaranāmnyaprayogārhe viśeṣaprādhānyaṃ vyākhyātam .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit