Yashastilaka 4.337

4.337

muktautyādi | ya pumān muktau bhojane svāpe nidrāyāṃ malotsarge viḍvisarjane saṃbādhasamākulo bhavati bādhāvān bhavati tasya puruṣasya ke ke mahāmayā rogānasyurna bhavati | api tu sarve mahāmayāḥ sphurantītyarthaḥ | kasmāt | niḥśaṅkasyātyayāt niḥśaṅkatvābhāvāt | ākṣepālaṃkāraḥ || phelābhrugityādi | bhojanakāle phelābhuka ucchiṣṭabhojī pumān samīpavartī nikaṭavartī na syāt | tathā pratikūlaḥ śatru samīpavartī na syāt | tathā krūramanā hiṃsaka pumān bhojanakāle samīpavartī na syāt | tathā sāmayo rugṇa puruṣa na syāt | tathā kṣudhākrāntaḥ kṣubhukṣāpīḍito na syāt | tathā vinindyaśca nindanīyaḥ pumān na syāt | dīpakālaṃkāraḥ || vivarṇetyādi | anna na adyāt na bhuñjīta | kathaṃbhūtamannam | vivarṇāsvinnaviklinnavigandhivirasasthitiḥ vivarṇaṃ ca malinam, asvinaṃ ca aniṣpannam, viklinna ca, vigandhi ca virūpakagandhasahitam, virasa ca svādarahitam, īdṛśānā doṣāṇā sthitiḥ sthānaṃ yasminnanne tattathoktam | puna kathaṃbhūtam | atijīrṇaṃ bhūminiṣkāsita viddhaṃ vā asātmyaṃ ca ahitaṃ āvilamaśuddham | kriyākṣepālaṃkāraḥ || hitamityādi | annamiti pūrvoktameva grāhyam, anna bhuñjīta aśnīyāt | kīdṛśa aśnīyāt | hita pariṇāmapathyam, parimitamanākahīnam, pakka abhipakkam, netranāsārasāpriyaṃ netre ca locane nāsā ca ghrāṇendriyaṃ rasā jihvā tāsā priyaṃ vallabham, parīkṣitaṃ ca viṣarahitaṃ tathā na bhuñjīta nāśnīyāt drutaṃ śīghram | tatkālotkīrṇamityarthaḥ | vilambita atiśītaṃ bhojanamadhye kālakṣepaṃ kṛtvā na bhuñjīta | bhuñjana eva pūrṇa kuryādityarthaḥ | kriyādīpakālaṃkāraḥ|| parīkṣitamityasya padasya arthaṃ vistārayati-dhvāṅkṣa ityādi | viṣadarśanāt viṣāvalokanāt dhvāṅkṣaḥ kāka svarān śabdān vikurute vikṛtān śabdān karoti | 'ya. śa-