Yashastilaka 4.70
Yaśastilakacandrikā 4.70
- Language
- Sanskrit
4.70
vijigīṣurityādi | he rājan, iti amunā prakāreṇa eṣā pratyakṣībhūtā viṣayasthitirviṣayasya sthitirmaryādā dhāraṇā vartate | itīti kim | eko vijigīṣuḥ rājā ātmadravyaprakṛtisaṃpanno nayasyādhiṣṭhānaṃ vijigīṣū rājā, aṅgerdvayayoḥ pratikūlavṛttirariḥ, cittavittābhyāmanukūlācāraṃ mitram, paścātprakopakārī pāṇigrāhaḥ, etebhyo vikalo madhyamaḥ | tadadhikavalatara udāsīnaḥ vijigīṣorarermadhyo durbalaḥ antarddhiriṣyate | jātyalaṃkāraḥ ||
sa evetyādi | he rājan, sa eva rājā teṣāṃ vijayinā vijayī jetā vartate | sa kaḥ | yasya śaurya bhavati | kathaṃbhūtaṃ śauryam | nayānugam | tattasmāt kāraṇāt | he deva, tvayā kiṃ asādhyam | na kimapyasādhyam | kathaṃbhūtena tvayā | tadvayasadmanā śauryanayanivāsena | ākṣepālaṃkāraḥ ||
deśakāletyādi| hedeva he rājan, yatra yasmin mantre deśakālavyayopāyasahāyaphalaniścayaḥ deśaśca kālaśca vyayopāyaśca sahāyaśca phalaṃ ca deśakālavyayopāyasahāyaphalāni teṣāṃ niścayodharaḥ yatra mantre sa tathoktaḥ | sa mantraḥ anyat itarat tuṇḍakaṇḍūvinodanaṃ mukhasarjunasyoṭanameva na tu mantraḥ | rūpakālaṃkāraḥ ||
mantra ityādi | he rājan, yeṣāṃ mantriṇā mantraḥ paryālocalakṣaṇaḥ kāryānugaḥ kāryakārakaḥ kāryaṃ kartavyaṃ svāmihitānugaṃ bhavati svāmino hitakārakaṃ bhavati rājñā nṛpāṇāṃ ta eva mantriṇaḥ | na tu ye galaphullanā vāgjālabhāṣiṇaḥ | jātyalaṃkāraḥ ||
nṛpa ityādi | nṛpo narendrastadarthaṃ pūrvoktamantrārthaṃ ca udyacchet utsāhaṃ kuryāt | kiṃ kṛtvā | pūrva dīrghasūtritāṃ kālakṣepaṃ akṛtvā vidhāya | anyathā dīrghasūtritākaraṇe tasya rājño mantrakriyā mantraparyāloco nirarthā antargaḍurbhavati | keṣviva | kṛpaṇe'ṣviva
Linked texts (1)
- Yaśastilaka — Somadevasūri, Sanskrit