Yashastilaka 4.107

4.107

lāvaṇyetyādi | amī ete lāvaṇyayauvanamanoharaṇīyatādyāḥ guṇā yadi cet kāyeṣu ciraṃ dīrghakālaṃ āvasanti śarīreṣu tiṣṭhanti | lāvaṇyaṃ ca kāntiyauvanaṃ ca tāruṇyaṃ manoharaṇīyatā ca ādeyamūrtitā ādyā yeṣāṃ rūpasaubhāgyādīnāṃ gaṇanāṃ te lāvaṇyayauvanamanoharaṇīyatādyāḥ | tarhi santaḥ satpuruṣāḥ enaṃ pratyakṣībhūtaṃ saṃsāramajavaṃ javabhāvamavadhīrayituṃ nirākartuṃ jātu kadācidapi na yatante nodyamaṃ kurvanti | sadākālaṃ saṃsāra eva tiṣṭhanti | kathaṃbhūtaṃ saṃsāram | ramaṇīramaṇīyasāraṃ ramaṇībhiḥ kamanīyakāminībhiḥ ramaṇīyaṃ manoharaṃ sāraṃ madhyo yasya sa tathā tam | samuccayopamālaṃkāraḥ ||
uccairityādi | vibhūtiraiśvaryeṃ kathaṃbhūtaṃ jantuṃ prāṇinaṃ karmatāpannamuccaiḥpadaṃ rājyamityādi dvitīyaṃ karma nayati prāpayati | punaḥ paścāt vibhūtistaṃ jantuṃ prāṇinamadho nīcaistaraṃ sthānaṃ raṅkānarakādikaṃ padaṃ nayati prāpayati | kathaṃbhūtā vibhūtiḥ | capalā vegavattarā | kaṃ keva | reṇunicayaṃ rajaḥsamūhaṃ vātyā prathamaṃ uccairnayati paścādadhaḥ pātayati | janatā loko vanitāsukhāya uttamastrīsaṃbhogasukhāya atīva śrāmyatiśayena khedaṃ karoti sevākṛṣivāṇijyādikaṃ vyāpāraṃ karoti | uktaṃ ca—'vanitā janitātyarthānurāgāyāṃ ca yoṣitiḥ' | tā vanitāḥ karagatā api naśyanti sūtavat karagatā api muṣṭimadhye yatnena dhṛtā api viplavante naśyanti | kiṃvat | sūtavat pāradasavat | pūrvavṛtte lāvaṇyādikamanityamuktam, asminvṛtte rājyalakṣmīranityeti sūcitam | upamālaṃkāraḥ ||
śūramityādi | iyaṃ pratyakṣībhūtā lakṣmīrdhanaṃ lokaṃ paśvajanaṃ kaluṣīkaroti pāpīśaṃ viddhāti | 'lobhamūlāni pāpāni' iti vacanāt | lakṣmīḥ kiṃ kurvatī | śūraṃ sahasrabhaṭalakṣabhaṭakoṭibhaṭavidhvaṃsakaṃ puruṣamutsṛjantī pariharantī | kamiva | vinītamiva praśrayavantaṃ pumāṃsamiva | śūraṃ vinītaṃ ca pariharatītyarthaḥ | lakṣmīḥ punaḥ kiṃ kurvatī | kulīnaṃ uttamakulaṃ