Yashastilaka 7.363
Śrutasāragani 7.363
- Language
- Sanskrit
7.363
ṇyapi yaṃ vātaṃ na haranti taṃ vātaṃ idamekamapi harati | kathaṃbhūtaṃ dadhi sevyam | sarpiḥ sitāmalakaṃ ca śivāphalaṃ mudgakaṣāyaśca mudgajalaṃ tairyuktam | punaḥ kathaṃbhūtaṃ dadhi sevyam | vasantaśaradātapakālavarje vasantaśca caitravaiśākhamāsadvayam, śarad āśvinakārtikamāsayugalam, ātapaśca jyeṣṭhāṣāḍhamāsadvandvam, te ca te kālā: tān varjayati iti vasantaśaradātapakālavarjam | etāvatā kimuktaṃ bhavati | mārgaśīrṣapauṣamāghaphālgunaśrāvaṇabhādrapadeṣu ṣaḍsu māseṣu nyūnādhikavibhāgena sevyamityarthaḥ | samuccayālaṃkāraḥ || navanavanītoddhāramityādi | mathitaṃ takraṃ sudhiyo vidvāṃsaḥ samaguṇaṃ vātapittaśleṣmaharamiti kathayanti pratipādyanti | kathaṃ mathitam | navanavanītoddhāraṃ tatkālagṛhītanavanītamityarthaḥ | ciramathitaṃ hyastanadivasāditakaṃ punaḥ kasya doṣasya vātapittaśleṣmāderutpattikaraṃ na bhavati | api tu sarvesya doṣasyotpattikaraṃ bhavatītyarthaḥ | tathā coktam—'na takradagdhāḥ prabhavanti vyādhayaḥ' ityatra 'īṣatspṛṣṭamantasthānām' iti vacanāt na chandobhaṅgaḥ śaṅkanīyaḥ | ākṣepālaṃkāraḥ || kṣīramityādi | kṣīraṃ dugdhaṃ sevyaṃ sevanīyam | kathaṃbhūtaṃ kṣīram | sākṣāt niścayena jīvanaṃ āyuḥsthirīkaraṇam | kasmāt | janmasātmyāt | yato jātamātro'pi bālakaḥ kṣīraṃ pītvā jīvati ata ājanmahitatvāt | tatkṣīraṃ dhāroṣṇaṃ gavyaṃ gavi bhavaṃ āyuṣyaṃ āyuṣe hitaṃ uktaṃ ca pratipāditam | atyuṣṇamatiśītaṃ na sevyamityarthaḥ | kadā sevyam | prātaḥ prabhātakāle yadi śarīre pittaṃ bhavati | sāyaṃ saṃdhyāyāṃ sevyaṃ yadi śarīre vāto bhavati | sāmyadharmāvasāne maithunakarmānantaraṃ bhukteḥ paścādyatīnāmapi yogyaṃ ātmasātmyena yāvanmātraṃ ātmane padaṃ bhavati | ati bahu na sevyamityarthaḥ | pānīyasāmyoktavām | rūpakasamuccayālaṃkāraḥ || atimadhuretyādi | saṃtataṃ atimadhuraniṣevaṇāt guruśarkarādyāsādanāt vahnisādaḥ bubhukṣānāśo bhavati | samadhikalavaṇānnaprāśanāt adhikākṣīvasaṃyuktabhojanāt khādanād
Linked texts (1)
- Yaśastilaka — Somadevasūri, Sanskrit