Pramanamimamsa 2.1.113
Pramāṇamīmāṃsāvṛtti 2.1.113
- Language
- Sanskrit
2.1.113
nanu na svapakṣasiddhyasiddhinibandhanau jayaparājayau, tayorjñānājñānanibandhanatvāt . sādhanavādinā hi sādhusādhanaṃ jñātvā vaktavyam, dūṣaṇavādinā ca dūṣaṇam . tatra sādharmyavacanādvaidharmyavacanādvā'rthasya pratipattau tadubhayavacane vādinaḥ prativādinā sabhāyāmasādhanāṅgavacanasyodbhāvanāt sādhusādhanājñānasiddheḥ parājayaḥ . prativādinastu taddūṣaṇajñānanirṇayājjayaḥ syāt; ityapyavicāritaramaṇīyam, yataḥ sa prativādī satsādhanavādinaḥ sādhanābhāsavādino vā vacanādhikyadoṣamudbhāvayet ? . tatrādyapakṣe vādinaḥ kathaṃ sādhusādhanājñānam, tadvacaneyattājñānasyaivābhāvāt ? . dvitīyapakṣe tu na prativādino dūṣaṇajñānamavatiṣṭhate sādhanābhāsasyānudbhāvanāt . tadvacanādhikyadoṣasya jñānāt dūṣaṇajño 'sāviti cet; sādhanābhāsājñānādadūṣaṇajño'pīti naikāntato vādinaṃ jayet, tadadoṣodbhāvanalakṣaṇasya parājayasyāpi nivārayitumaśakteḥ . atha vacanādhikyadoṣodbhāvanādeva prativādino jayasiddhau sādhanābhāsodbhāvanamanarthakam; nanvevaṃ sādhanābhāsānudbhāvanāttasya parājayasiddhau vacanādhikyodbhāvanaṃ kathaṃ jayāya prakalpeta ? . atha vacanādhikyaṃ sādhanābhāsaṃ vodbhāvayataḥ prativādino jayaḥ; kathamevaṃ sādharmyavacane vaidharmyavacanaṃ vaidharmyavacane vā sādharmyavacanaṃ parājayāya prabhavet ? . kathaṃ caivaṃ vādiprativādinoḥ pakṣapratipakṣaparigrahavaiyarthyaṃ na syāt, kvacidekatrāpi pakṣe sādhanasāmarthyajñānājñānayoḥ sambhavāt ? na khalu śabdādau nityatvasyānityatvasya vā parīkṣāyāmekasya sādhanasāmarthye jñānamanyasya cājñānaṃ jayasya parājayasya vā nibandhanaṃ na bhavati . yugapatsādhanāsāmarthyajñāne ca vādiprativādinoḥ kasya jayaḥ parājayo vā syādaviśeṣāt ? . na kasyaciditi cet; tarhi sādhanavādino vacanādhikyakāriṇaḥ sādhanasāmarthyājñānasiddheḥ prativādinaśca vacanādhikyadoṣodbhāvanāttaddoṣamātrajñānasiddherna kasyacijjayaḥ parājayo vā syāt . nahi yo yaddoṣaṃ vetti sa tadguṇamapi, kutaścinmāraṇaśaktau vedane'pi viṣadravyasya kuṣṭhāpanayanaśaktau saṃvedanānudayāt . tanna tatsāmarthyajñānājñānanibandhanau jayaparājayau vyavasthāpayituṃ śakyau, yathoktadoṣānuṣaṅgāt . svapakṣasiddhyasiddhinibandhanau tu tau niravadyau pakṣapratipakṣaparigrahavaiyarthyābhāvāt . kasyacit kutaścit svapakṣasiddhau suniścitāyāṃ parasya tatsiddhyabhāvataḥ sakṛjjayaparājayaprasaṅgāt .
Linked texts (1)
- Pramāṇamīmāṃsā — Hemacandra, Sanskrit