Pamcasaga 2
Cūrṇi of Yaśodeva 2
- Language
- Prakrit
2.1
tattha saggāpavaggaheummi seobhūyammi eyammi pagaraṇe payaṭṭamāṇāṇaṃ vigghaṃ saṃbhavaitti taduvasamaṇatthaṃ iṭṭadevayānamokkārarūvaṃ bhāvamaṃgalaṃ kāyavvaṃ | tahā abhidheyasaṃbaṃdhapaoyaṇarahipa satthe soyārā na payaṭṭaṃti ao tappavirttinimittaṃ abhidheyāīṇi bhaṇiyavvāṇitti | tattha namiūṇa-paṇamiūṇa, kaṃ ? vaddhamāṇaṃ carima titthāhivaṃ, paramovagāritti eyassa viseseṇa namokkāro kao, eeṇa maṃgalaṃ bhaṇiyaṃ | namiūṇa kiṃ kāyavvaṃ ? taṃ darisei-sāvagadhammaṃti-sāvagāṇaṃ-samaṇovāsagāṇaṃ dhammo-sammattamūladuvālasavayasarūvo taṃ sāvagadhammaṃ vocchaṃ-bhaṇissāmi | aṇeṇa ya eyassa satthassa abhidheyaṃ bhaṇiyaṃ | abhidheyabhaṇaṇeṇa abhihāṇābhidheyalakkhaṇo saṃbaṃdho'vi bhaṇio cevatti | naṇu puvvāyariehiṃ ceva sāvagadhammo bhaṇio, kiṃ teṇa bhaṇieṇa ?, eyamāsaṃkiya bhaṇai-samāsaotti-saṃkheveṇa, puvvāyariehiṃ vitthareṇa bhaṇio ahaṃ puṇa maṃdamaimattāṇuggahatthaṃ saṃkheveṇa sāvagadhammaṃ bhaṇissāmi | eeṇa ya āyario pagaraṇakaraṇe attaṇo payoyaṇaṃ daṃsei, ao paoyaṇaṃ viṇā na maṃdo'vi payaṭṭai, tahā saṃvittapagaraṇassa suheṇa paḍhaṇāī kīraitti vittharagaṃthapaḍhaṇāiasamatthā sīsā ettha payaṭṭiyā bhavaṃti | kerisaṃ sāvagadhammaṃ ?, tamāha-'sammattāi' tti sammattaṃ-tatta(ttha)saddahāṇarūvaṃ ādī-paḍhamaṃ jassa aṇuvvayāidhammassa taṃ sammattāī, pāgayalakkhaṇeṇa biṃdulovo(dīho ya) | naṇu umāsāivāyeṇa samāseṇaṃ sammattāī ya sāvagapannattimāimu so sāvagadhammo bhaṇio tao kiṃ aṇeṇa pagaraṇeṇa ?, eyamāsaṃkiya bhaṇai- bhāvatthasaṃgayaṃti, bhāvattho-paramattho teṇa saṃgato-jutto taṃ bhāvatthasaṃgayaṃ | ayamiha paramattho-puvvāyariehiṃ gaṃbhīravayaṇehiṃ bhaṇiyāṇaṃ vayāiyāramāiyāṇaṃ atthāṇaṃ jo maṃdabuddhisissāṇaṃ duravagamo bhāvattho teṇa saṃgayaṃ taṃ bhaṇissāmi | suttanīīetti-āgamāṇusāreṇa, suttasarūvaṃ ca imaṃ-“ puvvāvarasaṃjutaṃ veraṇagaruyaṃ sataṃtamaviruddhaṃ | porāṇamaddhamāgahabhāsāniyayaṃ havai suttaṃ |
” tahā-“ suttaṃ gaṇahararaiyaṃ 1, taheva patteyabuddharaiyaṃ ca 2 | suyakevaliṇā raiyaṃ 3, abhinnadasapuvviṇā raiyaṃ 4 |
” iti |
‘sāvagadhammaṃ vocchaṃ’ ti jaṃ bhaṇiyaṃ tattha sāvagasaddatthanirūvaṇatthamāha-
” kahaṃ suṇei ?, sammaṃti-asaḍhabhāveṇa, saḍhabhāveṇa suṇaṃto'vi na sāvago hoi kammaviṇāsāo, nahi tivvakammavigamaṃ viṇā puvabhaṇiyasavaṇasaṃbhavo, jao bhaṇiyaṃ-“ sattaṇhaṃ payaḍīṇaṃ addhimatarao u koḍikoḍīe | kāūṇa sāgarāṇaṃ jai lahai cauṇhamannayaraṃti |
” sutti-aṇaṃtarabhaṇio jīvo, ukkosotti-pahāṇo, ahavā sukkotti-sukkapakkhigo, addhapuggalaparāvattabbhaṃtarībhūyasaṃsāro ityarthaḥ, sotti-bhaṇiyasakhkho, sāvagotti-samaṇovāsao, etthaṃti-eyaṃmi sāvagadhammaviyārāvasare, annattha puṇa sāmanneṇa suṇaṃto suṇāveṃto vā nāmādibheyabhinno vā sāvago hoitti |
” tattha mūlaṃ mahādumasseva, dāraṃ sapāgāramahānagarasseva, paiṭṭhāṇaṃti peḍhaṃ mannaha, taṃ puṇa jahā pāsāyassa, ādhāro jahā dharaṇī savvapayatthāṇaṃ, bhāyaṇaṃ pahāṇadavvāṇaṃpiva, nihāṇaṃ suvannāirayaṇāṇaṃpiva, tahā sammattajuttassa ceva savvāvi kiriyā sahalatti, jao bhaṇiyaṃ-“ kuṇamāṇo vi ya kiriyaṃ pariccayaṃtīvi sayaṇadhaṇabhoe | daṃto'vi duhassa uraṃ na jiṇai aṃdho parāṇīyaṃ |
kuṇamāṇo'vi nikittiṃ pariccayaṃto vi sayaṇadhaṇabhoge | daṃto'vi duhassa uraṃ micchadiṭṭhī na sijjhai u |
je daṃsaṇavāvannā liṃgaggahaṇaṃ karaṃti sāmanne | tesiṃpiya uvavāo ukkoso jāva gevejjā |
” paliovamapuhuttāiaṇubhavaṇīyassa kammuṇo vigamo puṇa aṇukameṇa vā hoi (aṇukamaveyaṇeṇa ityarthaḥ) vīriyaullāseṇa karaṃtarapavittīe aisigaghakāleṇa vā, jao bhaṇiyaṃ-“evaṃ apparicaḍie sammatte devamaṇuyajammesu | annayaraseḍhivajjaṃ egabhaveṇaṃ ca savvaṃi |
” naṇu jayā sammattajutto ceva navapaliovamaāhigaṭhiīgesu devesu uvajjai tayā devabhave viraiabhāvāo kahaṃ “sammattaṃmi tu laddhe paliyapuhutteṇa sāvao hojja”tti eyaṃ ghaḍai ? ettha bhaṇṇai-tīe avatthāe jāvaiyaṃ ṭhitiṃ khavei tāvaiyaṃ aṇṇaṃ baṃdhai, tao desūṇasāgarovamakoḍākoḍiparimāṇāe ṭhiīe paliovamapuhuttavigamo - na bhavai, tato na devabhavāisu desavirailābhasaṃbhavo, ao natthi lakkhaṇāṇaṃ puhuttaṃ-duppabhiiṃnavaṃta.
2.2
jo suṇei so sāvago, evamiha kiriyāsaṃbaṃdho, ja iti sāmannaniddeso, teṇa jo koi jīvo, na puṇa visisukuluppanna eva, jahā māhaṇakuluppanna eva māhaṇo hoitti, kiriyāvisesanimittaṃ sāvagattaṃtikāuṃ, naṇu jo suṇei so sāvaotti evaṃ savaṇamettanibaṃdhaṇaṃ sāvagattaṃ pāvai, taṃ puṇa savvesiṃ soiṃdiyaladdhiṃjuttāṇaṃ saṃbhavai, visiḍaṃ ca sāvagattaṃ icchijjai, evamāsaṃkāe āha-jiṇavayaṇaṃti-savvannuāgamaṃ, kiṃ visiḍaṃ jiṇavayaṇaṃ ?, paralogahiyaṃ-paralogapatthaṃ, paralogasāhagaṃ, jiṇavayaṇameva suṇaṃto sāvago hoi, na puṇa joisanimittajoṇīpāhuḍāiṃ suṇaṃtovi, jao bhaṇiyaṃ “saṃpannadaṃsaṇāī paḍihiyaṃ jaiyaṇā suṇeī ya | sāmāyāriṃ paramaṃ jo khalu taṃ sāvagaṃ veṃti |
sammattaṃi sāvagadhammaṃ vocchaṃti puvvaṃ bhaṇiyaṃ, tattha sammattaṃ savvaguṇādhārottiṃkāuṃ paḍhamaṃ uddiṭṭhaṃ, jao bhaṇiyaṃ-“ mūlaṃ dāraṃ paiṭṭhāṇaṃ, ādhāro bhāyaṇaṃ nihī | dukkhassavi dhammassa, sammattaṃ parikittiyaṃ |
tamhā kammāṇīyaṃ jeumaṇe daṃsaṇaṃmi payaṭṭajjā | daṃsaṇavao hi sahalāṇi hoṃti tavaṇāṇacaraṇāṇi |
” huṃti-bhavaṃti, kāṇi ?, bhaṇai-vayapabhiīṇi-aṇuvayaguṇavayāīṇi, sarūveṇa kerisāṇi eyāṇi ? taṃ bhannai-bhavannavataraṃḍatullāṇitti-saṃsārasāgarataraṇanāvādisarisāni, niyameṇa-avassaṃbhāveṇa, bhaṇiyaṃ ya-“sammattaṃmi u laddhe palithapuhutteṇa sāvao hojjā | caraṇovasamakhayāṇaṃ sāgarasaṃkhaṃtarā hoṃti |
2.3
tattha tāva maṃgalābhidheyasaṃbaṃdhapayoyaṇatthā āīe imā gāhāpa0 cū0 1
” eeṇavi kāraṇeṇa paḍhamaṃ uddiṭṭhaṃ | tahā sammattalābhāṇaṃtaraṃ paramatthiyā viraī hoi, jao bhaṇiyaṃ-“ sammattaṃmi u laddhe paliyapuhatteṇa sāvao hojjā |” evamāi, aovi paḍhamaṃ uddiṭṭhaṃ | tassa-evaṃ paḍhamoddiṭṭhassa disidarisaṇatthaṃ kesiṃci vayāṇa ya puvvāyariyabhaṇiehiṃ navahiṃ dārehiṃ nirūvaṇaṃ karissāmi, tāṇi ya imāṇi, taṃjahā-“ jārisao 1 jaibheo 2 jaha jāyai 3 jaha ya ettha dosa 4 guṇā 5 | jayaṇā 6 jaha aiyārā 7
honti bhāvattho | ke puṇa sammatte paḍi bhavaṃti ?, bhannai-sussussāī u hoṃti daḍhaṃti, sussūsā-dhammasatthasavaṇābhilāso āisaddāo anne dhammarāgādayo vi bhannamāṇā gheppaṃti, huṃti-uppajjaṃti, mikuttalaovasamakhayauvasamāo ceva, eeṇavi sammattassa phalaṃ bhaṇiyaṃ, daḍhaṃ-aisaeṇa, jārisehiṃ tehiṃ sammattaṃ lakkhijjaṃti |
sussussāī u bhavaṃti'tti puvvaṃ bhaṇiyaṃ, ato te bhannaṃti-
2.4
souṃ icchā sussūsā-pahāṇabohahetudhammasatthasuṇaṇābhilāso, sā puṇa sussūsā viyaḍḍāiguṇajuttaruhanarakinnarageyasavaṇarāgāovi ahiyatarā sammatte sai hoti | tahā dhammarāgotti, dhammo-suyacarittarūvo, tattha suyadhammarāgo sussūsāpaeṇa ceva bhaṇio, ato iha dhammarāgo-cārittadhammarāgo gheppai, so dhammarāgo kammadosāo cārittadhammaakaraṇevi kaṃtārutittadariddachuhākilaṃtamāhaṇaghayapūnnabhoyaṇābhilāsāovi ahiyo sammatte vijjamāṇe hoi | tahā gurudevāṇaṃ jahāsamāhīe veyāvacce niyamotti, gurū-dhammadaṃsagā āyariyāī, devā ya tiloyapūyaṇijjā arahaṃtā tesiṃ jahāsamāhīe-jahāsattīe, veyāvacce-tappaḍivattivissāmaṇapūyaṇāie, niyamo-avassaṃ kāyavvaṃti paḍivattī sammatte sati hoitti, kiṃ jahā sammatte huṃti sussūsāiyā guṇā hoṃti, tahā kiṃ vayāṇivi bhavaṃti'tti ?, eyamāsaṃkiya āha-vayapaḍivattīe bhayaṇā u'tti vayāṇaṃaṇuvayāīṇaṃ paḍivattī-abbhuvagamo aṃgīkaraṇaṃ vayapaḍivattī tīe puṇa bhayaṇā-viyappaṇā, sammatte hoṃte vayāṇi kayāi bhavaṃti kayāi na bhavaṃti ityarthaḥ |
bhayaṇākāraṇameva bhannai-
2.5
jaṃ-jeṇa kāraṇeṇa, sā-khayapaḍivattī, ahiyayarāo kammakhaovasamaotti-ahiyayarāo sammattalābhanimittakammakhaovasamāvekkhāe bahutaragāo kammakhaovasamāo, cari-ttamohaṇīyakammakhaovasamāu hoi, naṇu sammattalābhāvasare ceva cārittamohaṇīyakammakhaovasamo kamhā na bhavai ?, bhaṇṇai-na ya tagovitti-nagāro paḍisehe, cakāro avadhāraṇe, tagocārittamohaṇīyakammakhaovasamo, jaṃmi ceva kāle sammattapaḍivattiheū kammakhaovasamo hoi, na taṃmi ceva caraṇapaḍivattiheūvi, kamhā puṇa evaṃ ?, bhaṇṇai-pariṇāmabheyatti, tahābhavattanibaṃdhaṇajīvajjhavasāyavisesāo visuddhatarapariṇāmeṇaṃ cārittamohaṇīyakamakhaovasamo hoitti bhāvattho | lahuṃtitti-sigghameva, sammattakāraṇakammakhaovasamāṇaṃtaramevetyarthaḥ, tamhā-teṇa kāraṇeṇa iha-khayapaḍivattīe, bhayaṇā-viyappaṇā, mukkhasāhusu puṇa niyamo, jaivi gaṃṭhibheyāu ceva sammattamupajjai tattha ya khayapaḍivattimeva paṭṭāṇayara mannai, tahāvi jāvaiyāe kammagaṃṭhīe bhijjamāṇīe sammattalābho hoi na tāvaiyāe ceva khayapaḍivattīḍavi bhāvao bhavaitti |
evaṃ ceva bhaṇai-
2.6
sammatti-'khayagaṃ tu'na'ti nāyao sammattalābhāo, paḍivannuhutte paḍivannamāṇa-prāpyamāṇadaśāyāṃ kammagaṃṭhīmādārabhyavamapuhuttaṃ taṃmi, avagae-veie, kesi paliovamapuhutte veie ? kammāṇaṃti-nāṇāvaraṇīyāīṇaṃ, iha kammāṇa vi kammaṭhiīetti daṭṭavvaṃ, jao mohaṇīyāikammāṇaṃ ukkosaṭhiīo addhāpavattakaraṇeṇa tāva ṭhiī khavei jāva paliuvamā māguṇā egā sāgarovamakoḍākoḍī, tato gaṃṭhibheeṇa sammattaṃ lahai, tao semakammaṭhiīe paliovamapuhutte khavie aṇuvayāṇi lahaitti ettha āgamāmippāo, bhāvaotti-paramattheṇa, davvao puṇa addhadīhāevi kammaṭhiīe mahavvayāṇivi bhavaṃti, kiṃ puṇa aṇuvayāṇi ?, jao bhaṇiyaṃ-“savvajiyāṇaṃ jamhā sutte gevejjagesu uvavāo | bhaṇio jiṇehi so na ya liṃgaṃ mottuṃ jao bhaṇiyaṃ |
Linked texts (1)
- Paṃcāsaga — Haribhadra Sūri, Māhārāṣṭrī Prakrit