Viyahapannatti v5.p13
Bhagavatīvṛtti v5.p13
- Language
- Sanskrit
v5.p13
bhagavatīaṅgasūtraṃ 1/-/1/2 atha prathame śate granthāntaraparibhāṣayā'dhyayane daśoddeśakā bhavanti, uddeśakāścaadhyayanārthadeśābhidhāyino'dhyayanavibhāgāḥ || uddiśyante-upadhānavidhinā śiṣyasyācāryeṇa yathā-etāvantamadhyanabhāgamadhīṣve-tyevamuddeśāstaevoddeśakāḥ, tāṃśca sukhadharaṇasmaraṇādinimittamādyābhidheyābhidhānadvāreṇa saṃgrahītumi-māṃgāthāmāhamū. (3) rāyagiha calaṇa dukkhe kaṃkhapaose ya pagaṃi puḍhavīo|
jāvaṃte neraie bāle gurue ya calaṇāo|| vṛ. adhikṛtagāthārtho yadyapi vakṣyamāṇoddeśakadaśakābhigame svayamevāvagamyate tathā'pi bālānāṃ sukhāvabodhārthamabhidhīyate
tatra 'rāyagiheti luptasaptamyekavacanatvādrājagṛhenagarevakṣyamāṇoddeśakadaśakasyārtho bhagavatā śrīmahāvīreṇa darśita iti vyākhyeyam, evamanyatrāpīṣṭavibhaktyantatā'vaseyā|
'calaṇa'tti calanaviṣayaḥ prathamoddeśakaḥ 'calamāṇe calie'ityādyarthanirṇayārtha ityartha :1
'dukkhe'ttiduḥkhaviṣayodvitīyaḥ 'jīvobhadanta ! svayaṃkṛtaṃduḥkhaṃvedayatī'tyādipraśnanirṇayārtha ityarthaḥ 2 || 'kaṃkhapaose'tti kāṅkṣā-mithyātvamohanīyodayasamuttho'nyānyadarśanagraharūpo jīvapariṇāmaḥ sa eva prakṛṣṭo doṣo-jīvadūṣaṇaṃ kāṅkṣāpradoṣastadviṣayastṛtīyaḥ, “jīvena bhadanta kāṅkṣāmohanīyaṃ karma kṛtamityādyarthanirṇayārtha ityarthaḥ 3||
cakāraḥ samuccaye, ‘pagai'tti prakṛtayaḥ-karmabhedāścaturthoddeśasyārthaḥ, 'kati bhadanta ! karmaprakṛtayaḥ?' ityādiścāsau 4|| 'puḍhavīo'ttiratnaprabhādipṛthivyaḥ pañcamevācyāḥ, 'kati bhadanta! pṛthivyaḥ?' ityādi ca sūtramasya 5|
'jāvaṃte'tti yāvacchabdopalakṣitaḥ ṣaṣṭhaḥ ‘yāvato bhadanta !' avakāśāntarātsaryaṃ ityādisūtraścāsau 6|| neraiettinairayikaśabdopalakṣitaḥsaptaḥ, nairayiko bhadanta! nirayeutpadyamāna ityādi ca tatsūtraṃ7|
'bāletti bālaśabdopalakṣito'ṣṭamaḥ, ekāntabālobhadanta! manuṣya' ityādisūtraścāsau 8|
'gurue'tti gurukaviṣayo navamaḥ, 'kathaṃ madanta ! jīvā gurukatvamāgacchanti?' ityādi ca sūtramasya 9 | caḥ samuccayārthaḥ, 'calaṇāo'tti bahuvacananirdeśāccalanādyādaśamoddeśakasyārthā |
tatsūtraṃ caivam-‘anyayūthikā bhadanta !' evamākhyānti-calad acalitamityāditi prathamaśatoddeśakasaṅgrahaṇigāthārtha ḥ| tadevaṃ śāstroddeśe kṛtamaṅgalādikṛtyo'pi prathamaśatasyādau viśeṣato maṅgalamāha
mū. (4) namo suyassa|
vṛ. 'namo suyassa'ttinamaskāro'stu śrutāya dvādaśāṅgīrūpāyāhapravacanāya, nanviṣṭadevatānamaskāromaṅgalārthobhavati, naca śrutamiṣṭavatetikathamayaṃmaṅgalārtha iti?,atrocyate, śrutamiṣṭadevataiva arhatāṃ namaskaraṇīyatvāt, siddhavat, namaskurvanti ca śrutamarhanto|
'namastīrthāyeti bhaṇanāt, tīrthaṃca śrutaṃ saṃsārasāgarottaraṇāsādhāraṇakāraṇatvāt, tadādhāratvenaivaca saṅghasya tīrthaśabdābhidheyatvāt, tatā siddhānapi maṅgalārthamarhanto namaskurvantyeva | ||3|| “kāūṇa namokkāraṃ siddhāṇamabhiggahaṃ tu so giṇhe" iti vacanāditi || evaṃ tāvaprathamaśatoddeśakābhidheyārthaleśaḥ prāgdarśitaḥ, tataśca 'yathoddeśaṃ nirdeśa' iti
Linked texts (1)
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit