Pramāṇa · Search · About · API

Viyahapannatti v5.p17

Bhagavatīvṛtti v5.p17

Language
Sanskrit

v5.p17

bhagavatīaṅgasūtraṃ 1/-/1/6 'appaḍihayavaranāṇadaṃsaṇadhare'ttiapratihate-kaṭakuvyādibhirarakhalite avisaṃvādake vā ataeva kṣāyikatvādvāvare-pradhāne jñānadarśane kevalākhyeviśeṣasāmānyabodhātmike dhārayatiyaḥ satathā, chadmavānapyevaṃvidhasaṃvedanasaṃpadupetaḥ kaiścidabhyupagamyate, saca mithyopadeśitvānnopakārī bhavatīti niśchadmatāpratipādanāyā'syāha, athavā-kathamasyāpratihatasaṃvedanatvaṃ saṃpannam ?, atrocyate, āvaraṇābhāvād, enamevāsyā''vedayannāha -
“viyaṭṭachaume'tti vyāvṛttaṃ-nivṛttamapagataṃ chadma-śaṭhatvamāvaraṇaṃ vā yasyāsau vyāvṛttachadmā, chadmābhāvāścāsya rāgādijayājāta ityata āha -
'jiṇe'tti, jayati-nirākaroti rāgadveṣādirūpānarātīniti janaḥ, rāgādijayaścāsya rāgādisvarūpatajjayopāyajñānapūrvaka eva bhavatītyetadasyāha
'jāṇae'tti,jānātichādmasthikajñānacatuṣṭayenetijñāyakaḥ, jñāyaka ityanenāsya svārthasaṃpatyupāya uktaḥ, adhunātu svārthasaṃpattipūrvakaṃ parārthasaṃpādakatvaṃ viśeṣaṇacatuṣṭayenāha -
'buddhe'tti,buddhojīvāditattvaṃbuddhavāntathā bohae'ttijīvāditattvasya pareṣāṃbodhayitā
'tathā 'mutte'tti mukto bāhyābhyantaragranthibandhanena muktatvāt, tathā 'moyae'tti pareṣāṃ karmabandhanāmnocayitā | atha muktāvasthāmāśritya viśeṣaṇānyāha- .
savvannūsavvadarisī'ti, sarvasyavastustomasyaviśeṣarūpatayājñāyakatvenasarvajñaḥ,sāmānyarūpatayā punaḥ sarvadarśī, na tu muktāvasthāyāṃ darśanāntarāmimatapuruṣavadbhaviṣyajaḍatvam, etacca padadvayaṃ kvacinna dṛśyati iti, tathā| 'sivamayala mityādi, tatra 'śivaṃ sarvā''bādhārahitatvād 'acalaṃ' svābhāvikaprāyo-gikacalanahetvabbhāvād |
'arujam' avidyamānarogaṃtanibandhanaśarīramanasorabhāvāt |
'anantam anantārthaviṣayajñānasvarūpatvāt akṣayam anāśaṃsādyaparyavasitasthitikatvāt akṣataṃvā paripūrṇatvātpaurṇamāsīcandramaṇḍalavat 'avyābādhaṃ pareṣāmapīḍākāritvāt 'apunarāvattiyaṃti karmabījābhāvādbhavāvatārarahitaṃ|
'siddhigaināmadheyaṃ ti sidhyanti-niṣṭhitārthā bhavanti tasyāṃ sā siddhi sā cāsau gamyamānatvādatiśca siddhigatistadeva nāmadheyaṃ-praśastaṃ nāma yasya tattathā|
'ṭhāṇaṃ'ti tiṣṭhati-anavasthānanibandhanakarmābhāvena sadā'vasthito bhavati yatra tatsthānaṃkṣīṇakarmaṇojīvasya svarūpaṃ lokāgraṃvā,jīvasvarūpaviśeṣaṇānitulokāgrasyā''dheyadharmāṇāmādhāre'dhyāropādavaseyāni, tadevaṃbhūtaṃ sthānaṃ |
saṃpāviukāme'ttiyātumanāḥ,natutaprāptaḥ, tatprāptasyākaraṇatvena vivakṣitārthānāṃprarūpaṇā'sambhavāt, prāptukām iti ca yaducyate tadupacārād, anyathā hi nirabhilāṣā eva bhagavantaḥ kevalino bhavanti-'mokṣe bhaveca sarvatra, nispṛho munisattamaḥ' iti vacanāditi|
'jāvasamosaraṇaṃ ti, tāvadbhagavadvarṇako vācyo yāvatsamavasaraṇaṃ-samavasaraṇavarṇaka iti, saca bhagavadvarṇaka evam-“bhuyamoyagabhiṃganekajjalapahaṭhṭhabhamaragaṇaniddhanikuruṃbaniciya-kuṃciyapayāhiṇāvattamuddhasirae"bhujamocako-ralaviśeṣaḥ bhṛṅga:-kīṭaviśeṣo'ṅgāraviśeṣovānailaṃ-nīlīvikāraḥ kajjalaṃ-maṣī prahaṣṭabhramaragaṇaḥ-pratītaḥ etaeva snigdhaḥ-kṛṣṇacchayo nikurambaḥ-samūhoyeṣāṃte tathā

Linked texts (1)