Pramāṇa · Search · About · API

Viyahapannatti v5.p24

Bhagavatīvṛtti v5.p24

Language
Sanskrit

v5.p24

śatakaṃ-1, vargaḥ-, uddeśakaḥ-1 valikācalanasamayānāṃ kṣayaḥ syāt, yadi hi tatsamayacalananirapekṣāṇyanyasamayacalanāni bhavanti tadottaracalanānukramaṇaṃ yujyeta nānyathā, tadevaṃ caladapi tatkarma calitaṃ bhavatīti |
tathā 'udīrijamāṇe udīrie'tti, udīraṇā nāma anudayaprāptaṃ cireṇā''gāminā kālena yadvedayitavyaṃ karmadalikaṃtasya viśiṣṭādhyavasāyalakṣaṇena karaṇenākṛṣyodaye prakṣepaṇaṃsācāsaṅghayeyasamayavartinī, tayā ca punarudīraṇayā udīraṇaprathamasamaya evodīryamāṇaṃ karma pūrvoktapaṭadṛṣṭāntenodīritaṃ bhavatīti 2|
tathā veijjamāṇe veie'-tti, vedanaṃ-karmaṇobhogaḥ,anubhavaityarthaḥ, tacca vedanaṃ sthitikṣayādudayaprāptasya karmaṇa udīraṇākaṇena vodayamupanītasya bhavati, tasya ca vedanākālasyāsaṅkhayesamayatvādādhasamaye vedyamānameva veditaṃ bhavatīti 3 ||
tathā 'pahijjamāṇe pahīṇe' tti, prahāṇaṃtu-jīvapradeśaiḥ saha saṃśliṣṭasya karmaṇastebhyaḥ patanam, etadapyasaṅkhyesamayaparimāṇameva, tasyatuprahāṇasyāditākaraṇaṃ, taccāpavartanābhidhānena karaṇaviśeṣeṇa karoti, tadapi ca chedanamasaṅkhayeyasamayaparimāṇameva, tasya tu prahāṇasyādisamaye prahīyamāṇaṃ karma prahīṇaṃ syāditi 4| ___tathā 'chijjamāṇe chinne'tti, chedanaṃ tu-karmaṇo dīrghakālānāṃ sthitīnāṃ hrasvatākaraṇaṃ, taccāpavartanābhidhānena karaṇaviśeṣeṇa karoti, tadapicachedanamasaṅkhayeyasamayameva, tasya tvādisamaye sthititastacchidyamanaṃ karmā chinnamiti 5|
__tathā bhijjamāṇe bhinne'ttibhedastu-karmaṇaḥ śubhasyāśubhasya vā tīvrarasasyāpavartanākaraṇena mandatākaraṇaṃ, mandasya codvartanāraṇenatīvratākaraṇaṃ, so'picāsaṅghayeyasamayaeva, tataścatadādyasamaye rasato bhidyamānaṃ karma bhinnamiti 6||
tathā 'ḍajjhamāṇe daḍe'tti, dāhastu-karmadalikadārūṇāṃ dhyānāgninā tadrūpāpanayanamakarmatvajananamityarthaḥ, yathā hi kāṣṭhasyāgninā dagdhasya kāṣṭharūpāpanayanaṃbhasmātmanāca bhavanaṃ dāhastathā karmaṇo'pīti, tasyāpyantarmuhūrttavarttitvenāsaṅkhayesayasyādisamaye dahyamānaṃ karma dagdhamiti 7|
tathā mijjamāṇemaḍe'tti, niyamāṇamāyuḥkarma mṛtamiti vyapadiśyate, maraṇaṃhyāyuḥpudgalānāṃ kṣayaḥ, taccāsaṅkhyeyasamayavarttibhavati, tasya ca janmanaḥprathamasamayādārabhyāvīcikamaraṇenānukṣaṇaṃ maraṇasya bhāvānniyamāṇaṃ mṛtamiti 8 |
tathā nijarijamāṇenijiṇṇe'tti, nirjīyamāṇaṃ-nitarāmapunarbhāvena kṣīyamāṇaṃ karma nijīrṇakṣīṇamiti vyapadiśyate, nirjaraṇasyāsaṅkhayeyasamayabhāvitvenataprathamasamaya evapaṭaniṣpattidṛṣṭāntena nirjīrṇatvasyopapadyamānattvāditi, paṭasṛṣṭāntaśca sarvapadeṣu sabhāvaniko vācyaḥ 9||
tadevametānnava praśnān gautamena bhagavatā bhagavān mahāvīraḥ pṛṣṭaḥ sannuvāca-'haṃte' tyādi, atha kasmād bhagavantaṃ gautamaḥ pṛcchati?, viracitadvādaśāṅgatayā viditasakalaśrutaviṣayatatvena nikhilasaṃśayātītatvena ca sarvajñakalpatvāttasya, āha ca||1|| “saṃkhāīe u bhave sāhaijaṃ vā paro u pucchejjā |
ṇa yaṇaṃ aṇāisesī viyāṇaī esa chaumattho || -naivam, uktaguṇatve'vi chadmasthatayā'nābhogasambhavāt, yadāha -

For Private

Linked texts (1)