Pramāṇa · Search · About · API

Viyahapannatti v6.p145

Bhagavatīvṛtti v6.p145

Language
Sanskrit

v6.p145

bhagavatīaṅgasūtraṃ (2) 14/-/4/610 mū. (610) paramāṇupoggale ṇaṃ bhaṃte ! kiṃ carame acarame?, goyamā! davvādeseṇaṃ no carime acarime, khettādeseṇaṃ siya carime siya acarime, kālādeseṇaṃ siya carame siya acarime, bhāvādeseṇaṃ siya carime siya acarime ||
vṛ. 'paramāṇu'ityādi, carame'tti yaḥ paramāṇuryasmādvivakṣitabhāvācyutaḥsan punastaṃbhāvaṃ naprāpsyatisa tadbhāvāpekṣayā caramaḥ, etadviparītastvacarama iti, tatra 'davvādeseṇaṃ tiādeśaḥprakārodravyarūpaādeśodravyādeśastena no caramaḥ, sahidravyataḥ paramāṇutvācyutaḥsaṅghātamavāpyāpi tataścyutaḥ paramāṇutvalakṣaṇaṃ dravyatvamavāpsyatīti||
'khettādeseṇaṃ ti kṣetraviśeṣitatvalakṣaṇaprakāreṇa 'syāt' kadāciccaramaḥ, katham ?, yatra kṣetre kevalīsamudghātaṃgatastatra kṣetreyaḥ paramāṇuravagāḍho'sau tatra kṣetretena kevalinā samudghātagatena viśeṣito na kadācanāpyavagāhaṃ lapsyate, kevalino nirvāṇagamanādityevaṃ kṣetrataścaramo'sāviti, nirviśeṣaṇakṣetrāpekṣayā tvacaramaḥ, tatkṣetrāvagāhasya tena lapsayamānatvāditi|
___'kālādeseṇaṃ'ti kālaviśeṣitatvalakṣaṇaprakāreṇa 'siya carame'tti kathañciccaramaḥ, katham yatrakāle pūrvāhrādau kevalinā samudghātaḥ kṛtastatraivayaḥ pamarāṇutayā saṃvṛttaḥ sacataṃkālaviśeṣaṃ kevalisamudghātaviśeṣitaṃna kadācanāpi prāpsyatitasya kevalinaḥ siddhigamanenapunaḥ paramāṇutayā saṃvṛttaḥ sa ca taṃ kālaviśeṣaṃ kevalisamudghātaviśeṣitaṃ na kadācanāpi prāpsyati tasya kevalinaḥ siddhigamanenapunaḥ samudghātābhāvāditi tadapekṣayākālataścaramo'sāviti, nirviśeṣaṇakālāpekṣayā tvacarama iti|
bhāvāeseṇaṃ'tibhāvo-varṇādiviśeṣastadviśeṣalakṣaṇaprakāreṇa 'syāccaramaḥ' kathañciccaramaḥ, kathaṃ ?, vivakṣitakevalisamudghātavasare yaḥ pudgalo varṇādibhāvaviśeṣaṃ pariṇataḥ sa vivakṣitakevalisamudghātaviśeṣitavarṇapariṇāmāpekṣayācaramoyasmāttatkevalinirvāṇepunastaṃpariṇāmamasau naprāpsyatīti, idaṃcavyākhyānaṃcūrṇikāramatamupajīvya kṛtamiti|anantaraṃ paramāṇoścaramatvācaramatvalakṣaṇaḥ pariṇāmaḥ pratipāditaḥ, atha pariṇāmasyaiva bhedābhidhānāyāha
mū. (611) kaivihe ṇaṃ bhaṃte ! pariṇāme pannatte?, goyamā ! duvihe pariṇāme pannatte, taṃjahā-jīvapariṇāme ya ajīvapariṇāme ya, evaṃ pariṇāmapayaṃ niravasesaṃbhāṇiyabvaṃ | sevaṃ bhate! 2 jāva viharati||
vṛ. 'kaivihe ṇa mityādi, tatra pariṇamanaṃ-dravyasyāvasthāntaragamanaṃ pariṇāmaḥ, āha ca||1|| “pariṇāmo hyarthāntaragamanaṃ na ca sarvathā vyavasthānam |
natu sarvathā vināśaḥ pariṇāmastadvidāmiṣṭaḥ ||" iti| 'pariṇāmapayaṃtiprajñāpanāyāṃtrayodaśaṃpariṇāmapadaṃ,taccaivaṃ-'jīvapariṇāmeṇaṃbhaṃte! kaivihe pannate?,goyamā! dasavihepannatte, taṃjahā gaipariṇāmeiṃdiyapariṇāmeevaṃ kasāyalesājogauvaoge nāṇadasaṇacarittavedapariṇāme 'ityādi, tathā
‘ajīvapariṇāmeṇaṃbhaṃte! kaivihe pannatte?, goyamā! dasavihepannattetaṃjahā-baṃdhapariṇāme 1 gaipariṇāme 2 evaṃ saṃṭhāṇa 3 bheya 4 vanna 5 gaṃdha 6 rasa 7 phāsa 8 agurulahuya 9 saddapariṇāme 10" ityādi|
śatakaṃ-14 uddeśakaḥ-4 samāptaḥ

Linked texts (1)