Biha Kappa v1.p77.1
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p77.1
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p77.1
parāvartana karane vāle varṇa parāvartana karane vāle) tathā jo vidyāsiddha, aṃjanasiddha aura devatā dvārā chādita (parigṛhīta) haiṃ tathā jo bīja ādi haiṃ-ina sabako avadhijñānī pratyakṣataḥ jānatā hai|
jo pṛthvī meṃ vṛkṣoṃ meṃ tathā parvatoṃ meṃ dravya hai-nidhiyāṃ haiṃ unakī tathā jo śarīra ādi gata vanya hai, jo paramāṇu haiṃ tathā jī sukha-duḥkha ādi hai ina sabako avadhijñānī pratyakṣataḥ jānatā hai| yaha dravyataḥ avadhijñāna hai|
asamattapajjāyā ||
33. accatamaṇukladdhā vi ohināṇassa hām̐ti paccakkhā| ohinnāṇaparigayā, davvā cakṣu ādi indriyoṃ ke dvārā atyaṃta anupalabdha padārtha bhī avadhijñānī ke lie pratyakṣa hote haiṃ| avadhijñāna ke dvārā jāne hue padārtha asamāsaparyāyavāle hote haiṃ arthāt dravya ke sāre paryāya avadhijñāna ke dvārā jāne nahīṃ jā sakate| kevala kevalajñānī hī unheṃ jāna sakatā hai| 34. khrittimmi u jāvaie, pāsai davvāiṃ taṃ na pāsai yā | kāle nāṇaṃ bhaiyaṃ, ko so davvaṃ viṇā jamhā || kṣetrataḥ avadhijñāna - jaghanyataḥ athavā utkarṣataḥ jitane kṣetra ke avadhijñāna kī śakti prāpta hai, vaha utane kṣetragata rūpī dravyoṃ ko dekha sakatā hai, kintu usa kṣetra ko nahīṃ dekha sakatā| (kyoṃki kṣetra amūrta hotā hai |)
kālataḥ avadhijñāna-kālaviṣayaka avadhijñāna vikalpita hotā hai-kabhī hotā hai. kabhī nahīṃ hotā| vaha aisā kauna-sā dravya hai jo dravya kī paryāya ke binā anya kāla dravya ho ? kyoṃki kāla dravya kī hī avasthā viśeṣa hai| kahā bhī hai'davvassa ceva so pajjāto iti| ataḥ vaha avadhijñānī ke pratyakṣa hotā hai| paryāyoṃ meṃ bhī kucheka paryāyoṃ ko hī avadhijñānī jāna pātā hai|
bhāvataḥ avadhijñāna avadhijñānī bhāvataḥ anaṃta bhāvoṃ ko jānatā hai| yaha anaṃta sabhī bhāvoṃ kā anaṃtavāṃ bhāga hai| 35. taṃ maṇapajavanāṇaṃ, jeṇa viyāṇā sannijīvāṇaṃ | va
maṇijjamāṇe, maṇadavve māṇasaṃ bhāvaṃ || saṃjñī jīvoṃ dvārā manana meṃ vyāpta manodravyoṃ ko dekhakara jisa jñāna se mānasika bhāva ko jāna liyā jātā hai, vaha manaḥ paryavajñāna hai|
1. kyoṃki yahāṃ yadi hama kāladravya ko samayakṣetra bhāvī svīkāra karate haiṃ to vaha kevala samayamātra kā hotā hai aura 'samayamātra kāla' arūpī hone ke kāraṇa vaha avadhijñāna kā viṣaya nahīṃ banatā |