Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v1.p91.1

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p91.1

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v1.p91.1

180 saṃti pamāṇāti pameyasāhagāī tu savvataṃto u| bejjavaī ya vasumaī, āpo ya davā calo vāū || prameya ko siddha karane vāle pramāṇa haiṃ, pṛthvī sthira hai, pānī drava hai, bāyu cala hai ye sarvataṃtrasiddhāṃta haiṃ arthāt sabhī taṃtroṃ meṃ ye artha siddha haiṃ|
181. jo khalu sataṃtasiddho, na ya parataṃtesu so u paḍitaṃto niccamaṇijyaṃ savvaṃ, niccāniccaṃ ca iccāī || jo artha sva-taṃtra meṃ siddha hai, para taṃtra meṃ nahīṃ, vaha pratitaṃtra siddhāṃta hai| jaise sāṃkhya mānate haiṃ saba nitya hai, bauddha mānate haiṃ saba anitya hai, jaina mānate haiṃ saba nityānitya hai|
jaha
182. so ahigaraṇo jahiyaṃ, siddhe sesaṃ aṇuttamavi sijjhe | niccate siddhe annattā 'muttasaṃsiddhī || jisake siddha hone para anūkta bhī siddha ho jātā hai vaha hai adhikaraṇasiddhāṃta| jaise-ātmā kī nityatā siddha hone para śarīra se usakī anyatvasiddhi tathā amūrttatva kī siddhi bhī ho jātī hai|
-
183. jaṃ abbhuvicca kīraha, sicchāem̐ kahā sa anbhuvagamo u| sīto vahī gayajūha taṇage maggu kharasiṃgā || jo apanī icchā se kisī siddhāṃta ko mānakara vādakathā meṃ pravṛtta hotā hai, vaha hai abhyupagamasiddhāṃta | jaise kisī ne svecchā se mānakara kahā- agni śītala hotī hai, tṛṇa ke agrabhāga para gajayūtha hai, manu-jalakāka aura gadhe ke sīṃga hote haiṃ|
184. kaḍakaraṇaṃ dabe sāsaṇaṃ tu dabbe va davvao āṇā | davvanimittaṃ bubhayaṃ dutri vi bhāve imaṃ ceva || kṛtakaraṇa arthāt mudrā dravyataḥ śāsana hai aura vahī dravyataḥ ājñā hai | athavā dravyotpādana ke nimitta jo śāsana aura ājñā hai vaha dravyaśāsana aura dravyaājñā hai | bhāvaśāsana aura bhāvaājñā yahī kalpādhyayana hai|
185. davvavatī davāī jāeṃ gahiyāī muṃbai na tāva|
ārāhaṇi davvassa vi. dohi vi bhāvassa paḍivakkho || bhāṣā ke prāyogya pudgaloṃ ko grahaṇa kara jaba taka unako bhāṣā ke rūpa meṃ pariṇata kara nahīṃ chor̤ā jātā taba taka vaha dravyavāka hai athavā dravya kī ārādhanī vāka - yathārthasvarūpa pratipādikā bhī dravyavāka hai| donoṃ prakāroṃ se bhāvavāk kā pratipakṣa vaktavya hai, jaise- bhāṣāyogya pudgaloṃ ko bhāṣā ke 1. (1) anuyoga-sūtra kā artha ke sātha anukūla yoga | (2) niyoga - niścita yoga | (3) bhāṣā-artha kā kathana |