Biha Kappa v1.p18

v1.p18

yatra akārasyākāreṇā'kāreṇa vā sandhau satyāmarthasandeho bhavati tatrāvagrahacihnaṃ nyastamasti| yathā bhāsā'samiī 4453 ityatra| ____ atrāśuddhatvenopalakṣitaḥ pāṭhaḥ sammāya̭ tatraiva vṛttākāre () koṣṭhake śuddhaḥ pāṭho darśitaḥ| yatrāpi ca pāṭhe svalpo'pi sandehaḥ tatra praśnacihnaṃ kṛtam| lipikṛto'navadhānādinā bhraṣṭaḥ pāṭhaḥ catuṣkoṇe [ ] koṣṭhake, punarāvṛttaśca pāṭhaḥ dhanurākāre { } koṣṭhake nyastaḥ| sarvathā sandigdhāḥ pāṭhā adhorekhayāṅkitāḥ| avalokanam
kāścana gāthāḥ viśeṣacūrṇikṛtā niryuktau gaṇitāḥ, vṛttikṛtā tu bhāṣye gaṇitāḥ| yathā—4151tamā gāthā viśeṣacūrṇikṛtā niryuktau gaṇitā, vṛttikṛtā tu bhāṣye gaṇitā| evaṃ 3083tamagāthāpi| sampādane'smin cūrṇikṛtāṃ vivakṣaiva pramāṇīkṛtā|
cūrṇikṛtsammatabhāṣyagāthānāṃ malayagirisūrivṛttisammatabhāṣyagāthānāṃ krame kutracit bhedo dṛśyate| yathā- 1361, 1362, 1363| 1879tamagāthāyāḥ ṭīppaṇyāṃ sampādakaiḥ kramabhedaḥ sambhāvitaḥ so'smatsamīpavartinīṣu pratiṣu nopalabhyate|
vyākhyānapaddhatidṛṣṭyā cūrṇetteśca mahān bhedo vartate| vṛttiḥ pratyekeṣāṃ padānāṃ vartate| cūrṇī evaṃ nāsti| cūrṇiḥ sarvāsāṃ gāthānāṃ na bhavati| vyācikhyāsitānāṃ gāthānāṃ cūrṇikāraḥ pratīkaṃ dadāti| bṛhatpramāṇatvād hastapratau bhāṣyapāṭho na vartate| cūrṇikṛtā yāsāṃ gāthānāṃ vyākhyā na kṛtā yāsāṃ vā pratīkānāṃ uddhāro na kṛtaḥ tāḥ gāthāḥ atra sampādane caturasre koṣṭake nyastāḥ| tena cūrṇemūlapāṭho yathātatha upalapsyate pāṭhakānāṃ ca saukaryaṃ bhaviṣyati|
cūrṇikarturvyākhyāśailī api viśiṣṭā vartate| pūrvaṃ kvacid asmin granthe granthāntare vā kṛtasya vyākhyānasyātrānusandhānam īpsitaṃ bhavati tatra vibhāsāśabdasya prayogaḥ kriyate|
cūrṇikṛtā bahuṣu gāthāsu kevalaṃ kaṇṭhyā ityevoktam| yatra ca ekādhikagāthānāṃ vyācikhyāsā tatra gāhādvayam, gāthātrayaṃ vā iti uktam| ata anyāḥ gāthāścūrṇikṛtsamakṣamāsanna vā iti nirṇayaḥ kartuṃ na pāryate| viśeṣataḥ kathānirūpikānāṃ gāthānāṃ pratīkāni cūrṇau na dṛśyante|
gāthāyāṃ cūrṇau ca yatra śrutibheda upalabhyate(ya, a, i, ta) tasmin kimapi parivartanaṃ na kṛtam| bhāṣyasya śrutayo mucānusāriṇyaḥ santi| cūrṇau śrutayo yathātathameva rakṣitāḥ| yathā 1787tamāyāṃ gāthāyāṃ mudritapustake bhūyā koliga iti yaśrutipradhāno gaśrutipradhānaśca pāṭha upalabhyate| cūrṇī upalabhyamāneṣu gāthāpratīkeṣu ca bhūtā koliya iti taśrutipradhāno yaśrutipradhānaśca pāṭha upalabhyate| śrutibhedavaśācca bhāṣyasyākārādikramo'pi prabhāvito bhavediti avadheyaṃ pāṭhakaiḥ|