Biha Kappa v18.p82
Bṛhatkalpavṛtti v18.p82
- Language
- Sanskrit
v18.p82
bhidhātukāma āha_ [bhā.298] muttūṇa paḍhama-bīe, akkhara-paya-pāya-biṃdu-mattāṇaṃ |
savvesi samoyāro, saṭṭhāṇe ceva carimassa || vṛ-prathama-hīnākṣaraṃ dvitīyam-adhikākṣaram ete dve pade muktvā śeṣāṇāṃ pañcānāṃ ghoṣayutavarjānām akṣara-pada-pāda-bindu-mātrāṇāṃ samavatāraḥ kartavyaḥ | yathā-vyatyāneḍitaṃ adhastanānyupari uparitananyadho'kṣara-padādīni yat karoti | skhalitaṃ pañcabhireva padādibhiḥ | militaṃyathāsāmāyikapade daśavaikālikottarādhyayanaprabhṛtīnāmanekānipadānimīlayati|aparipūrṇa pañcabhirevākṣarādibhisvagataiḥ| “saṭṭhāṇeceva carimassa" aghoṣayutaṃ ghoṣairevāparipūrṇa nākṣarādibhiḥ|| sāmpratameteṣuhīnākṣarādiṣu prāyaścittamāha[bhā.299] khaliya miliya vāiddhaṃ, hīnaṃ accakkharaṃ vayaṃtassa|
viccāmeliya appaḍipugne ghose ya māsalahuṃ || vṛ-skhalitaṃmilitaṃ vyāviddhaṃhīnākṣaramatyakṣaraṃ vyatyāneḍitamaparipūrṇaghoṣaṃca vadataḥ pratyekaṃ prāyaścittaṃ māsalaghu | svāmina ājñābhaṅge caturguru, yathā sa tathā'nye'pi kariṣyantīti caturguru| yathoktakārī na bhavatīti mithyātavecaturlaghu |virādhanā dvividhā-ātmavirādhanā saṃyamavirādhanā ca| ātmavirādhanā-devatayā chalanam | saṃyamavirādhanā-ko'pi sādhurvārayet ‘mā skhalitādīni kuru' tataḥ kalahato'sthibhaṅgādyātmavirādhanāyāṃ paritāpa-mahāglānādhāropaṇā saṃyamavirādhanā | sūtrasyānyathoccāraṇe'rthavisaṃvādaḥ, arthavisaṃvāde caraṇābhāvaḥ, caraṇābhāve mokṣābhāva iti dīkṣā nirarthikā | laghugrahaṇād gurukamapi sūcitam, hrasvoktyā yathā dīrghasya sūcanam | tatra gurukamiti vāanuddhātīti vākālakamiti vāgurukasyanāmāni|laghukamitivāuddhātitamiti vāśuklamiti vā laghukasya nāmāni ||
atra guru-laghuviśeṣavistaraparijñānārthamācāryastrividhaṃ prāyaścittaṃ darśayati, tadyathādānaprāyaścittaṃ tapaḥprāyaścittaṃ kālaprāyaścittaṃ ca | tatra dānaprāyaścittaṃ gurukaṃlaghukaṃca| evaṃ tapaḥkālaprāyaścitte api guru-laghuke pratyekaṃ vaktavye| tatra dānaprāyaścittaṃ gurukamāha[bhā.300] jaṃtu niraṃtaradānaṃ, jassa va tassa tavassa taṃ gurugaṃ |
jaṃpuna saṃtaradānaṃ, gurū vi so khalu bhave lahuo|| vṛ- yasya vā tasya vā tapaso gurukasyāṣṭamāderagurukasaya nirvṛtikāde (nirvikṛtikāde] ryanirantaradānaṃ tad bhavati dānaprāyaścittaṃ guru | yatpunaḥ sāntaramaṣṭamādergurukasya tapaso dānaṃ tad gurvapikhalubhavati laghu, yathā-āpattiścaturlaghukasya ṣaḍalaghukasya vātatrāṣṭam-daśamānisāntarāṇi dīyante | eṣa dānaprāyaścitte guru-laghukayorviśeṣaḥ || samprati tapaḥ-kālayorāha[bhā.301] kāla-tave āsajja va, gurū vi hoi lahuo lahū gurugo|
kālo gimho u gurū, aṭṭhāi tavo lahū seso|| kṛkālaṃtapaścāsādyagurvapilaghubhavati, laghvapicaguru|tatrakālo grīṣmoguru, tapo'ṣṭamādi, śeṣaḥ kālastapaśca laghu | iyamatra bhāvanā-laghvapi y aṣṭamādinā tapasā uhyate tat tapoguru, yanirvikṛtikādinā ṣaṣṭhaparyantenohyate tattapolaghu: tathā yad grīṣme kāle uhyate tatkālaguru,