Biha Kappa v19.p36
Bṛhatkalpavṛtti v19.p36
- Language
- Sanskrit
v19.p36
vṛ- iti' evaṃ vicārya 'te' ābhīrā dhṛtimalabhamānā gobhirātmanā sārddha sañjāritābhiḥ saha bahinirgatva grāmasya dvāraṃ baddhavā vivatsāḥ' vatsarahitāḥ kevalā eva gāḥ upalakṣaṇatvād mahiṣīśca grāmasya bahiḥ sthāpitavantaḥ, tāśrava tatra sthitāḥ svavatsaviyojitā mahatā śabdena sakalāmapi rātrivisvaramāraṭitavasyaḥ, vatsakā apināmāntaḥsthitāstathaiva śabdāyitavantaḥ| tataḥ kimabhūt? ityāha[bhā.2203] vacchaga-goṇīsaddeṇa asuvaṇaṃ bhoie ahani pucchā|
sabmāve parikahie, annammi ṭhio niruvarohe || vṛ-teṣāṃ vatsakānāṃ gavāṃca yaḥ śabdaḥ-visvarāraṭanalakṣaṇastena bhogikasya asvapana’ nidrā na samāyātetyarthaḥ | tataḥ ‘ahani' divase udrate sati tena pṛcchā kṛtā, yathā-kimevaṃ rātro go-māhiṣaṃ visvaramāraṭat ? tairābhīraistataḥ sarvo'pi sadbhāvaḥ parikathitaḥ | tato'sau bhogiko'nyasmin devakule 'nivyā_te gatvā sthita iti || atropanayamāha[bhā.2204] evaṃ ciya niravikkhā, vaiṇīṇa ṭhiyā niogapamuhammi |
jātāsi virādhanayā, nirodhamādī tamāvaje || vṛ- ‘evameva' bhogikavat kecid nirapekṣāḥ saṃyatā vatinīnāṃ sambandhī yo niyogaḥ-grāmaḥ kṣetramityarthaḥ tasya pramukhe-nirgama-praveśadvāre sthitāḥ tairyā tāsāṃ nirodhādikā virādhanā ādiśabdādanāgāḍhaparitāpanādikā tāmāpadyante, tanniṣpannaṃ teṣāṃ prāyaśricattaṃ bhavatīti bhāvaḥ|| [bhā.2205] ahavaṇa therā pattā, daṭuṃ nikkāraṇaṭṭhiyaṃ taṃtu|
bhoiyanāyaṃ kāuṃ, āuṭṭi visohi nicchubhaṇā|| vṛ."ahavaṇa" tiakhaṇḍamavyayapadamathavetsasyārthe | athavā 'sthavirāḥ kulasthavirādayastatra kṣetreprāptāstamācāryādikaṃ grāmadvāra evasthitaṃ dṛṣṭvā pṛcchanti-ārya! kimatra saṃyatīkṣetrebhavānīśe pradeśe sthitaḥ ? iti | yadi niṣkāraṇikastato bhogikajñātamanantaroktaṃ kurvanti, yathā tena mahilājanena mahān kleśarāśiranubabhūve, evametāmirapi saṃyatībhirbhavatā atra sthitena mahad duḥkhamanubhavanīyam | evamukte yadi 'āvṛttaḥ' pratinivṛttastato 'viśodhi' prāyaśricattaṃ dattvā tataḥ kṣetrāniṣkāśanā kartavyā || [bhā.2206] evaṃ tā dappeṇaṃ, puṭṭho va bhaṇijna kāraṇa ṭhio mi|
tahiyaṃ tu isā jayaṇā, kiṃ kajaṃ kā ya jayaṇāo| vṛ-evaṃ tāvad ‘darpaṇa' ākuṭṭikayā sthitānāṃdopā uktāḥ | atha kulādisthaviraiḥ pṛṣṭo bhaṇetkāraṇe sthito'smyaham | tataḥ puṣṭakāraṇasadbhāve na prāyaśricattaṃna vā niṣkāśanā | tatra tukāraṇe sthitānām ‘iyaṃ vakṣyamāṇā yatanā| śiṣyaḥ prāha-kiṃ punaḥ ‘kārya kāraṇam ? kā vā yatanāḥ?||
ucyate[bhā.2207] addhāṇaniggayāī, aggujāṇe bhave pavesoya|
putro ūno va bhave, gamanaṃ khamaṇaṃ ca savvāsiṃ|| vṛ-adhvano ye nirgatā vasimaṃ prāptāste'dhvanirgatāḥ, ādiśabdādaśivādikāraṇepuvartamānāḥ 1937