Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v19.p486

Bṛhatkalpavṛtti v19.p486

Language
Sanskrit

v19.p486

uddeśakaḥ 3, mūlaṃ-95, [bhā. 4359] pratigraho mātrakaṃ vā gṛhītam | tathā[bhā.4360]pāṇadaya sīyamatyuya, pamajja cilimili nisija kālagate| __. gelanna lajja asahū, cheaṇa sāgārie bhogo||
dṛ-varṣākalpādikaṃ 'prāṇidayārtham' akāyādijīvarakṣānimittaṃ paribhoktavyam | kalpatrayaṃ śītarakṣārtham | saṃstārakottarapaṭṭako āstaraṇamāstṛtaṃ tadartham | rajoharaṇaṃcapramārjanārthaṃ gṛhyate| cilimilikā jyotiśālā-dakatīrādāvupayujyate|rajoharaṇasyaniṣadyādvayaṃniṣadanārthamādīyate| "kālagae"tti kālagatasyāccādanārthaṃ nantakādikaṃ gṛhyate | glānatvaṃ vā kasyāpi sajātaṃ saḥ aprāvṛtaḥ sukhenāstāmiti kṛtvā tasyāgre cilimilikā dīyate | “lajja"tti lajjāvyapagamārtha colapaṭṭakaḥ paribhujyate | “asahu"tti rājādipravrajitā asahiṣṇavaḥ te kalpādikaṃ prāvṛṇīyuḥ| "chedana"ttinakhaharaṇikā-pippalakādinānakhapralambādīnāṃ chedanaṃ kriyate| “sāgārie"tti śaikṣasya tti nakhaharaṇikā-pippalakādinā nakhapralambādīnāṃ chedanaṃ kriyate | “sāgārie"tti śaikṣasya sajñātakānāṃ sāgārikaṃ tataḥ kalpādikaṃ prāvārya pracchanne sthāpyate | evamādikaḥ sarvo'pi yathāyogamaudhikasyaupagrahikasya copadheḥ paribhogo mantavyaḥ ||
uktaṃ purāṇagrahaṇam|taduktau ca samarthitamacittagrahaṇam | evaṃ kṣapakeṇa trividhe grahaṇe prarūpite sati itaraḥ prāha[bhā.4361] uvariṃ kahesi hiṭṭhā, na yāṇasī vayaṇaṃ na hoi evaṃ tu |
caturo gurugā pucchā, nāsehisitaṃ jahā vejo| vṛ- yad upari kathayituṃ yogyaṃ tat tvam ‘adhastāt' pūrvaṃ kathayasi | iyamatra bhāvanā-yad bhavatā prathamamevācāryādiviṣayaṃ purāṇasacittagrahaṇamabhihitaṃ tadaśaikṣalakṣaṇābhinavasacittagrahaṇaprarūpaṇādūrdhva prarūpayituṃ yogyamāsīt, abhinava-purāṇaparyāyayoḥ pūrva-paścātkālabhāvitvena bhāvāta; tasya cābhinavasacittagarhaṇasya bhavatāprarūpaṇaivanakṛtā, ata evanajānāsi grahaṇasvarūpam| yathā ca “vanditvā vinayena pṛccha' ityevamahakāradūṣitaṃ vacanaṃ tvayoktam evamabhidhiyamānaṃ na bhavati, satāṃ pūjanīyamiti vākyaśeṣaḥ| evaṃcabruvāṇasya bhavataścatvārogurukāḥ|kṣapakaḥ pṛcchatikimatra mama jhūṇamāpatitaṃ yenaivaṃ prāyaścittaṃ ? | itaraḥ prāha-tvaṃ pallavagrāhitayā samyak siddhāntābhiprāyamavijñāya jalpasi | evaṃ ca prajñāpayan tvamātmanā naṣṭo'nyānapi nāśayiṣyasi, yathā sa prathamoddeśakamaṇito vaidyaḥ pūrvāhne vamanaṃ dadyādaparāhne virecanam | vātikeṣvapi rogeṣu, patyamāharviśoṣaṇam||
iti ślokamātraṃ gṛhītvā cikitsāṃ kurvan vinaṣṭaḥ evaṃ bhavānapīti ciranatanagāthāsamāsārthaḥ | athaināmeva kiścid vivṛṇoti[bhā.4362] vayaṇaṃ na vi gavvamāliyaṃ, elisayaṃ kulasehi pūjiyaṃ|
ahavā na vi ettha lūsimo, pagaī esa ajānue jane || vṛ. itaraḥ kṣapakaṃ brūte-'īśaṃ' 'māṃ vanditvā vinayena pṛccha' ityevaṃrūpaṃ 'garvabhāritam' | ahaṅkārabhāragurukaṃ vacanaṃ 'kuśalaiḥ' vidvadbhiḥ 'na pūjitaṃ' naślādhitam, ato naiva bhavato vaktuṃ yujyate | athavā nāpyatra vayaṃ 'ruṣyāmaḥ' roṣaṃ kartumarhāmaḥ | kutaḥ ? ityāha-'ajñe' mūrkhe jane

Linked texts (1)