Biha Kappa v19.p69

v19.p69

athālpaparikarmāpi na prāpyate tataḥ 'kuṇḍikāṃ' kamaṇḍalum ādiśabdādaparamapi tathāvidhaṃ bahuparikarmayogyaṃ gṛhītvā nālāni viyojyante ||
mū. (18) kappai niggaṃthāṇa vā niggaṃdhīṇa vā celacilimiliyaṃ dhārittae vā pariharittae
vā ||
66
vṛ- asya sambandhamāha
[bhā. 2371] sāgāripaccayaṭṭhā, jaha ghaḍimatto tahā cilimilī vi | rattiṃ vaṭṭha'naṃtara, imā u jayaṇā ubhayakāle ||
vṛ- sāgārikaḥ- gṛhastastasya pratyayārthaṃ yathā ghaṭīmātrakastathā cilimilikā'pi dhārayitavyā | yadvā yadadhastāt sūtraṃ tataḥ 'anantarasmin' apāvṛtadvāropāśrayasūtre rātrau cilimilikādipradānalakṣaṇā yatanā bhaṇitā, 'iyaṃ tu' prastutasūtropāttā yatanā asmin 'ubhayakāle' rātrau divā ca karttavyā iti | anena sambandhenāyātasyāsya vyākhyā kalpate nirnanthānāṃ nirnanthīnāṃ vā celacilimilikāṃ dhārayituṃ vā pariharttu vā | eṣa sūtrākṣarārthaḥ | atha bhāṣyavistaraḥ
[bhā. 2372] dhāraṇayā u abhogo, pariharaṇā tassa hoi paribhogo |
celaṃ tu pahāṇayaraṃ, to gahaṇaṃ tassa na'nnāsiṃ ||
vṛ-dhāraṇatā nāma ‘abhogaḥ' avyāpāraṇam, pariharaṇātu 'tasya' cilimilikākhyasyopakaraṇasya 'paribhogaḥ' vyāpāraṇamucyate | āha vastra-rajju-kaṭa-valka- daṇḍabhedāt pañcavidhā cilimilikā vakṣyate tat kathaṃ sūtre celacilimilikāyā eva grahaṇam ? ityāha- 'celaṃ tu' vastraṃ rajvādīnāṃ madhye bahutaropayogisvāt pradhānataraṃ tatastasyaiva sūtre grahaṇaṃ kṛtam, na 'anyāsāṃ' rajjucilimilikādīnām | atha cilimilikāyā eva bhedādisvarupanirupaṇāya dvāragāthāmāha

suttabhaī rajjubhaī, vāgabhaī daṃḍa-kaḍagamayaī | paṃcaviha cilimilī puna, uvaggahakarī bhave gacche |
vṛ- sūtramayī rajjumayī valkamayī daṇḍakamayī kaṭakamayī ceti pañcavidhā cilimili | eṣā punaḥ 'gacche' gacchvāsināmupagrahakarī bhavati | ukto bhedaḥ | atha prarūpaṇā kriyate - sūtrasya vikāraḥ sūtramayī, sā ca vastramayī vā kramba - lamayī vā pratipattavyā | rajjorvikāro rajjumayī, ūrṇādimayo davaraka ityarthaḥ | valkaṃ nāmaśaṇādivṛkṣatvagrūpam, tena nirvṛttā valkamayī | daṇḍakaḥ vaṃśa- vetrādimayī vaṣṭistairnirvṛttā daṇḍakamayī | kaṭaḥ- vaṃśakaṭādi, tanniṣpannā kaṭakamayī || gatā prarūpaṇā | athāsyāḥ pañcavidhāyā api cilimilikāyā yathākramaṃ gāthātrayeṇa dvividhapramāṇamāhahatthapanagaṃ tu dīhā, tihattha ruṃdonniyā asai khomā|

eta ppamāṇa gaṇaṇekkamekka gacchaṃ va jā veḍhe ||
vṛ- iha pramāṇa- gaṇanābhedād dvividhaṃ pramāṇam | tatra pramāṇapramāṇamāśritya sūtramayī cilimilikā hastapañcakaṃ dīrghā trīn hastān 'rundā' vistīrṇā bhavati | eṣā cotsargatastāvadaurṇikī | aurṇikyāḥ 'asati' alāme kṣaumikī grahītavyā | valkacilimilikāyā apyetadeva pramāṇam | gaṇanāpramāṇaṃ punaradhikṛtyaikaikasya sādhorekaikā, yāvatyo vā gacchaṃ veṣṭayanti tāvatyo bhavanti | yadvā yā prātihārikī