Biha Kappa v19.p85

v19.p85

vṛ- prārthayannapyāryāṃ samarthasāgārikaniśritāṃ taruṇādijanaḥ 'śaṅkate' bibhetītyarthaḥ | tathā prārthyamāno'pi saṃyatījanaḥ 'balinaḥ' samarthasya śayyātarasya śaṅkate | api ca yathā senā balapatināsenānāyakena yathā vā vadhūrbalavatā śvaśurapakṣeṇa pitṛpakṣeṇa ca guptā rakṣitā śobhate tathā āryā'pi balavatā śayyātareṇa parigṛhītā satī virājate || amumevārthaṃ vyatirekabhaṅgayā dṛṣṭāntena draḍhayati
82
[bhā. 2440] sunā pasusaṃdhāyā, dubbalagovā ya kassa na vitakkā| iya dubbalanissā' nissiyā va ajjā vitakkāo ||
vṛ- ‘śūnyāḥ’ rakṣāpālavirahitāḥ 'durbalagopā vā' asamartharakṣapālaparigṛhītāḥ 'paśusaṅgātāḥ' gavādipaśuvargā kasya na 'vitakyā ' abhilaṣaṇīyā bhavanti ? | 'iti' amunā prakāreṇa durbalaśayyātaraniśritāḥ sarvathaivāniśritā vā āryā sarvasyāpi 'vitakyā' prārthanīyā bhavanti | atraivārthe dṛṣṭāntāntarāṇi darśayati

aiyā kulapattagabhoiyā u pakkannameva sunnammi | icchamanicche taruṇā, teṇā uvahiṃ va tāo vā ||
vṛ- 'ajikā' chagalikā, kulaputrakāṇāṃ ca bhojikā mahilā, 'pakvātra' modakā - 'śokavatyārdi, yathaitāni śūnye varttamānāni sarvasyāpi spṛhaṇīyāni bhavanti evaṃ śramaṇyo'papi | tathā “icchamanicche taruṇa” tti taruṇān prārthayamānān yadi tā icchanti tato brahmavratabhaṅgaḥ, atha necchanti tataste balādapi tāsāṃ grahaṇaṃ kuryu | stenā upadhiṃ vā 'tā vā' saṃyatīrapahareyuḥ ||
[bhā. 2442 ] ucchuya- ghaya-gula- gorasa- elākuga- māuliṃgaphalamādī | pupphavihī gaṃdhavihī, ābharaṇavihīṃ ya vatthavihī ||
vṛ- ikṣu-ghṛta - guḍa-gorasāḥ pratītāḥ, 'elālukāni' cirmaṭāni, 'mātuliṅgaphalāni' bījapūrāṇi, ādiśabdādāprādiparigrahaḥ, tathā 'puṣpavidhiḥ ' campakādikā puṣpajāti, gandhāḥ - koṣṭhapuṭapākādayasteṣāṃ vidhi- prakāro gandhavidhi, evamābharaṇavidhirvastravidhiśca | ete ikṣuprabhṛtayaḥ śūnyā durbalaparigṛhītā vā yathā sarvasyāpi spṛhaṇīyāstathā saṃyatyo'pyaniśritā durbalasāgārikaniśritā vā taruṇādīnāṃ spṛhaṇīyāḥ | ato'niśrayā durbalaniśrayā vā na sthātavyam | bhavet kāraṇaṃ yenāniśrayā'pi tiṣṭheyuḥ | katham ? iti ced uccate
[bhā. 2443 ] addhāṇaniggayādī, tikkhutto maggiūṇa asaīe | saṃvaraṇaṃ vasabhā vā, tāo va apacchimā piṃḍī ||
vṛ- adhvano nirgatā ādiśabdādadhvani vahamanakā adhvaśīṣe prāptā vā trikṛtvaḥ parigṛhītāṃ vasatiṃ mārgayitvā yadi na prāpyate tataḥ sāgārikasyāniśrayā'pi tiṣṭheyuḥ | tatra ca 'saṃvaraṇaṃ' kapāṭaṃ tadanyatoSpi mārgayitvā dātavyam | atha kapāṭaṃ na prāpyate tato vṛṣabhā gṛhībhūya yaḥ kaścit taruṇādi saṃyatīrupadravati taṃ praharaṇādibhirnivārayanti | atha vṛṣabhā na santi tatastā eva saṃyatyo daṇḍakavyagrahastāḥ piṇḍībhūya tiṣṭhanti, yastatropadravaṃ cikirṣati taṃ daṇḍakamudyamya nivārayanti, bolaṃ ca mahatā śabdena kurvanti | eṣā apaścimā yataneti athavābhoiya- mahataragāī, samāgayaṃ vā bhaṇaṃti gāmaṃ tu |