Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v19.p86

Bṛhatkalpavṛtti v19.p86

Language
Sanskrit

v19.p86

nivaguttāṇaṃ vasahī, dijau dosā ubhe uvariṃ ||
vṛ-tatra grāmādau yo bhogiko mahattaro vā ādiśabdādanyo vā pramāṇabhūtastam athavā grāmamekatra sabhādau 'samāgataṃ' militaṃ dṛṣṭvā sādhavo bhaṇanti-nṛpaḥ -rājā tena guptāḥ rakṣitāḥ santo vayaṃ svavratācāraṃ paripālayāmaḥ, ato nṛpaguptānāmasmākaṃ vasatirdīyatām, anyathā ye śūnye pratiśraye tiṣṭhantīnāṃ saṃyatīnāṃ taruṇa- stenādyupadravadoṣā bhaveyuḥ te sarve'pi “bhe” yuṣmākamupari bhaviṣyanti | evamukte te bhogikādayaḥ saṃyatīprāyogyaṃ parigṛhītāṃ vasatiṃ dāpayanti svayaṃ vā prayacchanti | atha ye vṛṣabhā bahi praharaṇādivyagrahastāstiṣṭhanti te īśāḥ karttavyā iti darśayati
[bhā. 2445 ] kayakaraṇā thirasattā, gīyā saṃbaṃdhiṇo thirasararā | jiyaniddidiya dakkhā, tabbhūmā parinayavayāya ||
vṛkṛtakaraṇāḥ' dhanurvede kṛtābhyāsāḥ, 'sthirasattvāḥ' niścalamānasāvaṣṭambhāḥ, 'gītāḥ ' sūtrārthavedinaḥ, 'sambandhinaḥ' tāsāmeva saṃyatīnāṃ nālabaddhā bhrātrādisambandhayuktā ityarthaḥ, 'sthiraśarīrāḥ' śārīrabalopetāḥ, jitāḥ vaśīkṛtā nidrā indriyāṇi ca yaiste jitanidrendriyāḥ, 'dakṣāḥ' kuśalāḥ, 'tadbhaumāḥ' tasyābheva bhūmī bhavāstadbhūmivāstavyalokaparicitā ityarthaḥ, 'pariṇatavayasaśca' atikrāntayauvanā madhyamavayaḥ prāptāḥ, evaṃvidhā vṛṣabhāstatra sthāpayitavyā || mū. (24) kappai niggaṃdhāṇaṃ sāgariyanissāe vā anissāe vā vatthae | vṛ-kalpate nirgranthānāṃ sāgārikaṃ niśrāya vā aniśrāya vā vastumiti | atra bhāṣyam[bhā. 2446] sāhū nissamanissā, kāraṇa nissā akāraṇi anissā | nikkāraṇammi lahugā, kāraṇe gurugā anissāe |
vṛ- sādhavaḥ sāgārikasya niśrayā aniśrayā vā vasaṃnti | tatra kāraṇe niśrayā akāraṇe tvaniśrayā vastavyam | yadi niṣkāraṇe sāgārikaniśrayā vasanti tataścatvāro laghukāḥ | atha kāraṇe'niśrayā vasanti tataścatvāro gurukāḥ | atha niṣkāraṇe sāgārikaniśrayā tiṣṭhatāṃ doṣānāhauṭṭheta nivesiṃte, bhojana- pehāsu sāri moe a | sujjhāya baṃbhaguttī, asaṃgatā tittha'vaṇṇo ya ||

83
- ko'pi sādhuttiṣṭhan vā niviśamāno vā apāvṛtībhavet taṃ dṛṣṭvā puruṣāḥ striyo vā haṃsanti uḍḍuñcakān vā kurvanti | bhojanaṃ samuddeśanaṃ tatra maṇḍalyāṃ tumbakeṣu vā samuddiśato dṛṣṭvā bravīn - aho ! amī aśucaya iti | prekṣā-pratyupekṣaṇā tasyāṃ vidhīyamānāyāṃ "sāri" tti te sāgārikā uḍḍañcakān kuryuḥ | “moe" tti niśi mokenācamane kāyikīvyutsarjane voḍḍāhaṃ kuryuḥ | 'svādhyāyam' adhīyamānaṃ parāvartyamānaṃ vā śrutvā karṇāhṛtenāgamayanti | strīṇāṃ cāṅgapratyaṅgādī vilokyamāne brahmacaryasyāgupti | tathā loko'pi brūyāt- “asaṃgaya” tti yaiḥ kilāsatā pratipannā taiḥ strīrahite pratiśraye sthātavyamityetadapyete na jānanti | tīrthasya cāvaṇoṃ bhavati, sarve'pyete tāśā iti | ta ete doṣā ata utsargataḥ sāgārikasyāniśrayā vastavyam | kāraṇe tu niśrayā'pi kalpate vastum | tacedam
[ bhā. 2448] tenā sāvaya masagā, kāraṇa nikkāraṇe ya ahigaraṇaṃ | eehiṃ kāraṇehiṃ, vasaṃti nīsā anīsā vā ||

Linked texts (1)