Biha Kappa v20.p22
Bṛhatkalpavṛtti v20.p22
- Language
- Sanskrit
v20.p22
uddeśaka : 3, mūlaṃ-97, [bhā. 4481] yadā tasyaiva śiṣyasya sambandhinaḥ suhvadādeḥ sammukhaṃ sūriṇā kimapyapriyamuktaṃ bhavatīti | evaṃprakārairanyairapi sva-parapratyayaiḥ kāraṇāntarainisaḥ pradveṣo bhavati yatra tad manasā praduṣṭamucyate| daśamaṃ doṣamāha-"paṃceva veiyāu"tti jānunorupari hastau niveśyādho vā pārśvayorvā utsaṅge vā ekaṃvā jānuṃ dakṣiṇaṃ vāmaṃ vākaradvayāntaḥ kṛtvā vandanakaṃyatra karoti tadvedikābaddham| ekādaśaṃ doṣamāha-“bhayaṃtu nitahaṇāīyaṃ" ti ni!haṇaṃ-gacchānniṣkāśanaṃ tadādikaṃya bhayaṃ tena yatra vandate tad bhayavandanakam || dvādaśaṃ doṣamāha[bhā.4482] bhayati bhayassati va mamaṃ, ii vaṃdati ṇhoragaṃ nivesaṃto|
emeva ya mettīe, gārava sikkhāvinīto'haṃ || vṛ-‘smarttavyaṃ bho ācārya! bhavantaṃ vandamānā vayaṃ tiṣṭhāmaḥ' ityevaṃ nihorakaṃ nivesayan vadante| kimiti? ityāha-eṣa tāvad ‘bhajate' anuvartayati mām, sevāyāṃ patito me vartata ityartha, agre vāmama bhajanaṃ kariṣyatyasau, tataścāhamapivandanakasatkaṃ nihorakaṃ niveśayāmītyabhiprāyavān yatra vandate tathā maitryā'pi hetubhūtayā kaścid dvandate, ācāryeṇa samaṃ maitrī mama bhaviṣyatītyartha, tadidaṃ maitrīvandanakam|caturdaśaṃdoṣamāha-"gārava"ttisūcāmātratvād garvavandanakamitipratyeyam|kathambhūtaṃ tat? ityāha-“sikkhāviṇīohaṃ"tiśikṣā-vandanakapradānādisāmācārīviṣayā tasyāṃ vinītaḥkuśalo'hamityavagacchantvamī śeṣasādhvādaya ityabhiprāyavān 'yathāvad' āvartādhārādhayan yatra vandata iti | pañcadaśaṃ doṣamāha[bhā.4483] nāṇāitigaṃmuttuṃ, kāraṇamihalogasāhagaṃhoi|
. pūyā-gāravaheuṃ, nāṇaggahaṇe viemeva || vṛ-jñāna-darśana-cāritratrayaṃmuktvā yat kimapyanyad ‘ihalokasādhakaṃ vastrādikaṃvandanakadānāt sādhurabhilaṣati tat kāraṇaṃ bhavatīti pratipattavyam | nanu jñānādigrahaṇārthaṃ yadā vandate tadā kimekāntenaiva kāraṇaṃnabhavati? ityāśaṅkayāha-yadipūjārthaṃgauravārthaṃvā vandanakaṃdattvā vinayapūrvakaṃ jñānaṃ śrutaṃgṛhṇāti, yenaloke pūjyo'nyebhyaśca śrutadharebhyo'dhikatarobhavāmītitadātadapi evameva' kāraṇavandanakaṃ bhavatīti || tatra kimabhiprāyavat ihalokasādhakaṃ kāraṇaṃ bhavati? ityāha[bhā.4484] āyaratareṇa haṃdi, vaṃdāmiṇaṃ tena paccha paṇayissaṃ|
vaṃdanaga mollabhāvo, na kārassai me paṇayabhaṃgaṃ|| vṛ- 'handi' itīhalokasādhakakāraṇopapradarśane|atiśayādareṇa 'vande' praṇamāmi “ṇa” miti enamācāryam, 'tena ca vandanakapradānena hetubhūtena paścādamukiñcidvastradi praṇayiṣye' yāciṣye, nacāsau mama 'praṇayabhaṅgaṃ prārthanābhaṅga kariṣyati| kathambhūtaḥ san ? ityāha-vandanakameva mūlyaṃ tatra bhāvaḥ-abhiprāyo yasya sūreḥ sa tathābhūtaḥ, vandanakamūlyavaśīkṛta ityarthaḥ, ityabhiprāyavataḥ kāraṇavandanakaṃ bhavatīti ||ṣoḍaśaṃ doṣamāha[bhā.4485] hāuṃ parassa cak, vaṃdaṃte teṇiyaṃ havai etaṃ|
teno iva attāṇaṃ, gūhai obhāvaṇā mā me || vṛ-'hāpayitvā' vañcayitvā 'parasya' sādhu-śrāvakādeḥ 'cakṣu' dṛṣṭiṃ guruṃ vandamānasya śiṣyasya stainyaṃvandanakaṃ bhavati| etadeva spaṣṭataraṃvyācaṣṭe-'stena iva' taskara ivānyasādhvādhantardhānenātmānaṃ