Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p23

Bṛhatkalpavṛtti v20.p23

Language
Sanskrit

v20.p23

gūhayati, kasmāt ? ityāha- " obhāvanā mā me "tti asāvapyatividvān kimanyeṣāṃ vandanakaṃ prayacchati ? ityevambhūtā'pabhrājanā mama mā bhūditi || saptadaśaṃ doṣamāhaāhārassa u kāle, nīhārubhayo ya hoi paḍinīyaṃ | roseṇa dhamadhameṃto, jaṃ vaṃdati ruṭṭhameyaṃ tu ||

20
vṛ- āhārasya nīhārasya vā 'ubhayasya' mūtra- purīṣalakṣaṇasya kāle yatra vandate tat pratyanīkam | aṣṭādaśaṃ doṣamāha - 'roṣeṇa' svavikalpajanitena krodhena ‘dhamaddhaman' jājvalyamāno yad vandate tad ruṣṭaṃ vandanakamiti || ekonaviṃśaṃ doṣamāha
[ bhā. 4487] na vi kuppasi na pasīyasi, kaṭṭhasivo caiva tajjiyaṃ eyaṃ | sīsaṃgulimādīhi va, tajjñeti guruṃ paṇivayaṃto ||
vṛ- kāṣṭhaghaṭitaśivadevatāviśeṣa ivāvandyamāno na kupyasi, tathā vandyamāno'pyaviśeṣajñatayā na prasīdasītyevaṃ tarjayan-nirbhartsayan yatra vandate tat tarjitam | yadi vā 'melāpakamadhye vandanakaṃ māṃ dāpayam̐stiṣṭhasyācārya ! paraṃ jñāsyate tavaikākinaḥ' ityabhiprāyavān yadā śīrṣeṇa aṅgulyā vāpradeśinīlakṣaṇayā guruṃ 'praṇipatan ' vandamānastarjayati tad vā tarjitam || viṃśatitamaṃ doṣamāha[bhā. 4489] vīsaṃbhaṭṭhāṇamiṇaṃ, sabbhāvajaḍhe saḍhaṃ havai etaṃ | kavaḍaṃ ti kayayavaṃ tiya, saḍhayā vi ya hoṃti egaṭṭhā ||
vṛ-viśrambhaḥ-viśvāsastasya sthānamidaṃ vandanakam, etasmin yathāvad dīyamāne śrāvakādayo viśvasantītyabhiprāyeṇaiva 'sadbhāvarahite' antarvāsanāśūnye vandamāne śiṣye śaṭhametad vandakaṃ bhavati | śaṭhaśabdameva paryāyaśabdaivyārcaṣṭa-kapaṭamiti vā kaitavamiti vā śaṭhatā'pi vā iti ekārthā śabdā bhavanti || ekaviṃśaṃ doṣamāha
[bhā. 4489 ] gaṇi ! vāyaga ! jiṭṭhajja!, tti hīliyaṃ kiṃ tume paṇamitena | desī kahavittaṃte, kadheti daravaṃdie kuṃcī ||
vṛ-gaṇin ! vācaka ! jyeṣṭhārya ! kiṃ tvayā vanditena ? ityādi sovyāsaṃ hīlayitvā yatra vandate tad hīlitavandanakam | dvāviṃśaṃ doṣamāha - 'daravandite' ardhavandanake datte sati deśīkathāvṛttāntān yatra karoti tad viparikuñcitam || dṛṣṭādṛṣṭadoṣaṃ śṛṅgadoṣaṃ cāha

aṃtarito tamase vā, na vaṃdatī vaṃdatī u dīsaṃto |
eyaṃ diṭṭhamadi, siṃgaṃ puna kuṃbhagaṇivāto ||
vṛ- bahuṣu vandamāneṣu sādhvādinā kenacidantaritaḥ 'tamasi vā' sāndhakārapradeśe vyavasthito maunaṃ vidhāya upaviśya vā''ste na tu vandate, 6śyamānastu vandate yatra tad dṛṣṭādṛṣṭavandanakam | tathā kumbhaśabdeneha lāṭamucyate, tasya vama-dakṣiṇapārśvayoryo nipātaḥ hastābhyāṃ sparśanaṃ tadyuktaṃ vandanakaṃ śṛṅgamucyate | etaduktaṃ bhavati- 'ahokāyaṃ” ityādyāvarttān kurvan karābhyāṃ na lalāṭasya madhyadeśaṃ spṛśati kintu vāmapārśva dakṣiṇapārśva vā spṛśatīti ||
gāthāpūrvārdhana karalakṣaṇaṃ paścārdhena tu mocanalakṣaṇaṃ doṣamāha[ bhā. 4491]

karamiva bhannai diṃto, vaṃdanagaṃ ārahaṃtiya karu tti | loiyakarassa mukkā, namuccimo vaṃdanakarassa ||