Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p37

Bṛhatkalpavṛtti v20.p37

Language
Sanskrit

v20.p37

yāhiṃ āgamanapahe, ujjāne deule sabhāe vā | raccha uvassaya bahiyā, aṃto jayaṇā imā hoi ||
vṛ-yatra te grāma-nagarādau tiṣṭhanti tasya bahi sthito yadā tān paśyati tadā nirābādhavārttā gaveṣayati | yadā vā te bhikṣācaryādau tatrāgacchanti tadā teṣāmāgamanapathe sthitvā gaveṣaṇaṃ karoti | evamudyāne dṛṣṭānām, caityavandanimittaṃ gatairdevule vā samavasaraṇe vā dṛṣṭānām, radhyāyāṃ vā bhikṣāmaṭatāmabhimukhāgamana militānāṃ vārttā gaveṣaṇīyā | kadācit te pārśvasthādayo bravīranasmākaṃ pratiśrayaṃ kadā'pi nāgacchata; tatastadanuvṛttyā teṣāṃ pratiśrayamapigatvā tatropāśrayasya bahi sthitvā sarvamapi nirābādhatādikaṃ gaveṣayitavyam | atha gāḍhataraṃ nirbandhaṃ te kurvanti tata upāśrayasya 'antaḥ' abhyantarato'pi praviśya gaveṣayatāṃ sādhūnām 'iyaṃ' vakṣyamāṇā puruṣaviśeṣavandanaviṣayā yatanā bhavati | puruṣaviśeṣaṃ tāvadāha

mukkadhurā saṃpāgaḍa akkicce caraṇa-karaṇaparihīne | 'liṃgāvasesamitte, jaṃkīrai tārisaṃ vocchaṃ ||
vṛdhūḥ saṃyamadhurā sā muktā - parityaktā yena sa muktadhuraḥ, samprakaṭāni - pravacanopaghātanirapekṣatayā samastajanapratyakṣāṇi akṛtyāni-mūlottaraguṇapratisevanārūpāṇi yasya sa samprakaṭākṛtyaḥ, ata eva caraṇena-vratādinā karaṇena ca piṇḍaviśudhyādinā parihīnaḥ, etāśe 'liṅgāvaśeṣamātre' kevaladravyaliṅgayukte 'yad' yādhśaṃ vandanaṃ kriyate tādṛśamahaṃ vakṣye || .
[bhā. 4545 ] vāyāe namokāro, hatthusseho ya sīsanamanaṃ ca | saṃpucchaṇa'cchaṇaṃ chobhavaṃdanaṃ vaṃdanaṃ vā vi ||
vṛ- bahirāgamanapathādiṣu dṛṣṭasya pārśvasthādervācā namaskāraḥ kriyate, 'vandāmahe bhavantaṃ vayam' ityevamuccāryata ityarthaḥ | athāsau viśiṣṭatara ugratarasvabhāvo vā tato vācā namaskṛtya 'hastotsedham' añjaliṃ kuryāt | tato'pi viśiṣṭatare'tyugrasvabhāve vā dvāvapi vāṅanamaskāra - hastotsedhau kṛtvā tṛtīyaṃ śiraḥ praṇāmaṃ karoti | evamuttarottaraviśeṣakaraṇe puruṣa-kāryabhedaḥ prāktanopacārānuvṛttiśca draṣṭavyā | “saṃpucchaṇaṃ”ti purataḥ sthitvā bhaktimiva darśayatā śarīravārttāyāḥ sampracchanaṃ karttavyam, kuśalaṃ bhavatāṃ varttata iti | “acchaṇaṃ ”ti śarīravārttā praśnayitvā kṣaṇamātraṃ paryupāsanam | athavā puruṣaviśeṣaṃ jñātvā tadīyaṃ pratiśrayamapi gatvā chobhavandanaṃ sampūrṇaṃ vā vandanaṃ dātavyam ||
atha kimarthaṃ prathamato vācaiva namaskāraḥ kriyate ? kāraṇābhāve vā kimiti mūlata eva kṛtikarma na kriyate ? ityāśaṅkayāha
[bhā. 4546] jai nāma sūio mi, tti vajjito vā vi pariharati koyī |
iti vihu suhasīlajano, parihajjo anumatī māya ||
vṛ-yadi nāma kaścit pārśvasthādirvāṅanamaskāramātrakaṇena aho ! 'sūcitaḥ' tiraskṛto'hamamunā bhaṅgayantareṇeti, sarvathā kṛtikarmākaramena vā 'varjitaḥ' parityakto'hamamībhiriti parābhavaṃ manyamānaḥ sukhaśīlavihāritāṃ pariharati | "iya" evaṃvidhamapi kāraṇamavalambya parihārya kṛtikarmiṇa sukhaśīlajanaḥ, na kevalaṃ pūrvoktaṃ doṣajālamāśrityetyapiśabdārthaḥ | api catasya kṛtikarmaṇi vidhīyamāne tadīyāyāḥ sāvadyakriyāyā apyanumati kṛtā bhavati, ataḥ sā mā bhūditi budhyā'pi