Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p44

Bṛhatkalpavṛtti v20.p44

Language
Sanskrit

v20.p44

vṛ- gāthāyām ardhīkārake ca caturlaghu, pustake caturguru, akṣaraśikṣaṇe ṣaḍlaghu, svararaṭane ṣaḍguru |athavā tapaḥ-kālaviśeṣitāścaturlaghukāḥ, tadyathā-gāthā-'rthīkārakayostapaḥ-kālābhyāṃ laghukāḥ, pustake kālena gurukāḥ, akṣareṣu tapasā gurukāḥ, khararaṭane tapasā kālena ca gurukāḥ | 'adhikaraṇaṃca kalahastena samaṃbhavati, uttarottarāḥ' uktipratyuktīḥ kurvāṇasya ca tasya bhikṣāyā deśakālaḥ sphiṭati, tasmin sphiṭite paryaṭanneṣaṇāyāḥ preraṇaṃ kuryāt, akālacāriṇaśca śaṅkādayo doṣā bhavanti|| [bhā.4573] vāmaddati iya so jāva tena tā gahiyabhoyaṇā iyare|
___acchaṃte aṃtarāyaṃ, emeva ya jo paḍinnatto|| vṛ-yāvadasautena samamuttarapratyuttarikāṃ kurvan ‘vyāmṛdrāti' vyākṣepeṇa velāṃ gamayati tāvaditare sādhavo gṛhītabhojanāḥ santa āsate, tato'ntarāyadoṣaḥ | evameva ca yo glānaḥ 'pratijñaptaḥ' 'tvadyogyaṃ prāyogyamadya mayā ānetavyam' ityabhyarthitaḥ tasminnapi tāvantaṃ kālaṃ bubhukṣite tiṣṭhati tasya sādhorantarāyaṃ bhavati|| [bhā.4574] kālāikkamadāne, hoi gilāṇassa rogaparivuḍḍī|
paritāva'nagāḍhātī, lahugātī jāva carimapadaṃ || vṛ-kālātikrameṇa ca glānasya bhakta-pānadāne rogaparivṛddhirbhavati | tataśca yadasāvanāgāḍhaparitāpanādikaṃ prāpnoti tatra caturlaghukādi prāyaścittaṃ yāvat kālagate 'caramapadaṃ' pārāñcikam | dvitīyapade gocarapraviṣṭo'pi pareṇa pṛṣṭaḥ san kathayet || kiṃ kāraṇam ? iti ced ucyate[bhā.4575] kiṃ jāṇaṃti varāgā, halaṃ jahittāṇa je u pavvaiyā|
evaṃvidho avanno, mā hohii tena kahayaṃti|| vṛ-yadā pareṇa praśnitā api na kathayanti tadā sa cintayati-kimete varākā jānanti ye halaṃ parityajya pravrajitāḥ? | evaṃvidho'varṇa pravacanasya mā bhūt tena kāraṇena kathayanti || atha “eganāeṇa vā" ityādisūtrapadavyācikhyāsayā''ha[bhā.4576] egaṃ nāyaṃ udagaṃ, vāgaraṇamahiṃsalakkhaṇo dhammo |
gāhāhiṃ silogehi va, samāsato taṃ pi ṭhiccāṇaṃ || vṛ-parapraśnitena vivakṣitārthasamarthanārthamekaṃ jñātamabhidhātavyam, tatraca udakadṛṣṭānto bhavati| 'vyākaraṇaṃ' nirvacanam, yathā-kenaciddharmalakṣaṇaṃ pṛṣṭastataḥ pratibrūyāt-ahiṃsālakṣaṇo dharma iti; athavā gāthābhiḥ ślokairvā samāsato dharmakathanaṃ karttavyam | tadapi ca sthitvā nopaviṣṭena na vā bhikṣāṃ hiṇḍamāneneti niyuktigāthāsamāsārthaḥ | athaināmeva vivṛṇoti[bhā.4577] najjai anena attho, nāyaṃ diṭuṃta iti va egahum̐ |
' vāgaraṇaṃ puna jā jassa dhammatā hoti atthassa || vṛ- jñāyate'nena dāntiko'rtha iti jñātaṃ dṛṣṭānta iti caikārtham | vyākaraṇaṃ punaryā yasya mokṣāderarthasya 'dharmatā' svabhāvastasya nirvacanam || athodakadṛṣṭānto bhāvyate-ego sāhū ubhāmagabhikkhāyariyāe annaṃ gāmaṃ vaccai | tattha aṃtarā gihattho milito | te do vi vaccaṃtā aṃtarāpahe udagaṃuttinnā | soagāro gāmaṃ vaccai | tattha aṃtarā gihattho milito| te do vivacaṃtā

Linked texts (1)