Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p82

Bṛhatkalpavṛtti v20.p82

Language
Sanskrit

v20.p82

darisiṃti apicchaṃte, ko pucchati kena ṭhaviyaṃ ca || vṛ-ihopāśraye yadyarthajātaṃ patitamupalabhyate tadā tadapyalpasāgārike sthāpyate, śaikṣādayaśca dūre kartavyāḥ, pratyavanivṛttaiśca-bhūyastatraiva samāyātaihibhiḥ pṛṣṭāḥ- 'kutrāsmāka tadarthajātaṃ tiṣṭhati?' tataḥ ‘karādinā' hastāṅgulyādisaṃjñayā darśayanti-atra pradeśe "na" enaṃ prekṣadhvam | atha te na paśyanti tataḥ svayameva tadarthajātaṃ darśayanti | yadi te pṛccheyuḥ-kenedamatra sthāpitam ?; tato vaktavyam-kaḥ pṛcchati? kena sthāpitaṃca? iti||evaṃ tāvadupāśrayaparyāpanneāhārādau vidhiruktaḥ| atha śayyātarādigṛhaparyāpanne vidhimāha[bhā.4760] bhaḍamāibhayā naṭṭe, gahiyā-'gahiesu tesu sajjhādī|
giṇhaṃti asaṃcaiyaṃ, saṃcaiyaṃ vā asaṃtharaṇe || vṛ- bhaṭāḥ-rājapuruṣāstadādibhayād naṣṭe śayyātarādau athavā sajjhikāḥ-prātiveśmikāste gṛhītṛbhi-dhanikaiḥ āgṛhītāḥ-ṛṇaṃ dāpayitumārabdhāstatasteṣu sajjhikādiṣu naṣṭeṣu tatra ya āhāro'sañcayikaḥ-dadhi-ghṛtādistaṃgṛhṇanti| athāsaṃstaraṇaṃtataḥ 'sañcayikamapi' avagāhimādikaṃ gṛhṇanti || [bhā.4761] sāvikkhetara naḍhe, emevaya hoi uvahigahaṇaṃ pi|
pañcāgaesu gahaṇaṃ, bhuṃjati dinnevamaḍhe vi || vṛ-prātiveśmikādiḥ sāpekṣo vā naṣṭo bhaved ‘itaro vā' nirapekṣaḥ | sāpekṣo nāmabhūyastatraivāgantukāmaḥ, tadvipīto nirapekṣaḥ | tatrobhayasminnapi naṣṭe ‘evameva' āhāravadupadherapi grahaṇaṃ kurvanti| sāpekṣanaṣṭeṣu ca pratyāgateṣu kathayanti, kathiteca dattamanujñātaṃ sat paribhuñjate| ye tu nirapekṣanaṣṭāsteṣu nirvivādameva paribhuñjate| evaṃ “aḍhe vi" tta arthajāte'pi grahaṇaṃ mantavyam|
atraivākṣepa-parihārāvāha[bhā.4762] pāuggamaṇunaviyaṃ, jati manasi evamatipasaṃgotti|
āuramesajuvamā, taha saṃjamasāhagaṃjaṃtu|| vṛ- yadyevaṃ manyase-'prāyogyaṃ' sādhūnāmucitaṃ yat tadeva sādhubhi pūrvamanujñāpitam na punaḥ 'aprāyogyam' arthajātādi,tata evamanujñāpitamapyarthajātaṃgṛhṇatāmatiprasaṅgo bhavati| tatrābhidhīyatenaikāntenārthajātamaprāyogyam, yataāturaḥ-rogītasya bheṣajopamākartavyā-yathā''turasyābhinavodīrṇe jvarādau yadauṣadhaṃ pratiṣidhyate tadevānyasyāmavasthāyāṃ tasyaivānujñāyate, evamarthajātamapi puṣṭakāraṇābhāve pratiṣiddham, yattu durbhikṣādau saṃyamasya sādhakaṃ tadanujñātameva || .mū. (106) se vatthūsuavvāvaḍesuavvogaḍesuaparapariggahiesuamarapariggahiesu saceva uggahassa puvvāṇunavaṇā ciṭṭhai ahālaṃdamavi uggahe || [bhā.4763] gihiuggahasāmijaḍhe, iti eso uggaho samakkhāto|
sāmijaḍhe ajaḍhe vā, ayamantro hoiāraṃbho|| vṛ-svāminājaḍhaḥ-parityakto yogṛhiṇāṃ sambandhī avagrahastadviṣaya ityeṣaḥ 'avagrahaḥ' grahaṇavidhiḥ samākhyātaḥ|ayaṃ punaḥ ‘anyaḥ' parastutasūtrasyārambhaḥ svāminā tyakte'tyakte vāavagrahe bhavati|anenasambandhenāyātasyāsya vyākhyā-"se" tasya nirgranthasya vāstuṣu' gṛheṣu| kathambhūteṣu?

Linked texts (1)