Biha Kappa v20.p87
Bṛhatkalpavṛtti v20.p87
- Language
- Sanskrit
v20.p87
bṛhatkalpa-chedasūtram -3-3/107 [bhā.4784] deviṃda-rāyauggaha, gahavati sāgārie ya sāhammī|
paṃcavihammi parūvite, nāyavvaṃ jaṃjahiṃ kamai | vṛ-devendrāvagraho rājāvagrahogṛhapatyavagrahaḥ sāgārikāvagrahaḥ sādharmikāvagrahaśceti pañcadhā'vagrahaḥ | etasmin pañcavidhe prarūpite jñātavyaṃ yad 'yatra' devendrāvagrahādau manasā vacasā vā avagrahānujñāpanaṃ 'kramate' avataratīti saṅgrahagāthāsamāsārthaḥ| vistarārthastuyathā pīṭhikāyāṃ "hihillā uvarillehi bāhiyā na tu labhaṃti pāhannaṃ|" ityādigāthābhirabhihitastathaivātrāpi vaktavya iti || [bhā.4785] taṃvayaṇaṃ soūṇaṃ,deviṃdo vaṃdiūṇa titthayaraṃ |
vitarati appaṇage uggahammijaṃ sāhupāuggaṃ|| vṛ-'tad' avagrahapratipādakaṃ bhagavato vacanaṃ śrutvā devendrastīrthakaraṃ vanditvā yadātmīye'vagrahe sādhūnāṃ prāyogyaṃ sacittamacittaṃ miśraṃ vā tat tadānīṃ sarvamapi vitarati, anujānātītyarthaḥ || [bhā.4786] souṃ tuṭṭho bharaho, laddho mae ettio imo lābho |
vitarati jaṃ pāuggaṃ, kevalakappammi bharahammi| vṛ-bharato'pi bhagavato vacanaṃ śrutvā 'tuṣṭaḥ' pramuditaḥ 'aho! mayaitāvān lābho labdhaḥ' iti paribhāvya 'kevalakalpe' sampūrṇe'pi bharate yat 'prāyogya' sādhūnāmucitaṃ sacittādikaṃ tat sarvaṃ vitarati || [bhā.4787] paṃcavihammi parūvite, sa uggaho jāṇaeṇa ghettavyo|
annāṇeṇoggahie, pāyacchittaṃ bhave tivihaṃ | vṛ-pañcavidheya'vagrahe prarūpite sati samprati tātparyamucyate-sasvalvavagrahojānatā grahītavyaḥ| athājñānenāgṛhṇāti ajānannityartha tatastravidhaṃ prāyaścittaṃ bhavati|| [bhā.4788] ikkaḍa-kaḍhiṇe māso, cāummāsā ya pīḍha-phalaesu|
kaṭṭha-kaliṃce panagaṃ, chāre taha mallagāīsu|| vṛ-tadyathā-ikkaḍamaye kaṭhinamaye ca saṃstārake laghumāsaḥ, pīṭha-phalakeṣu catvāro māsā laghavaḥ, kāḍe kalicce vāre māllakādiṣu ca pañcakam ||
mū. (108) te anukuḍḍesu vā anubhittīsu vā anucariyāsu anupharihāsu vā anupaṃthesu vā anumerāsu vā sacceva uggahassa puvvānunnavaṇā ciṭṭhai ahālaṃdamavi uggahe || [bhā.4789] je ceva donni pagatā, sāgāriya-rāyauggahā hoti|
tesiṃ iha parimāṇaṃ, nivoggahammī viseseṇaṃ || vṛ-yāveva dvau sāgārika-rājāvagrahī pūrvasūtrayoḥ prakṛtautayoreveha sūtre parimāṇamucyate| tatrāpi nṛpāvagraheparimaṇaṃ viśeṣeṇābhidhīyate||anena sambandhenāyātasyāsyavyākhyā-"se" tasya nirgranthasya 'anukuḍayeṣuvā' kuḍyasamīvartiṣu vā pradeśeṣu, evamanubhittiṣuvāanucarikāsuvāanupasviāsu vāanupatheṣuvā anumaryādāsuvā |atra carikā-nagara-prākārayorapāntarāle hastāṣṭakramāṇomārga, parikhākhātikā,maryādā-sīmā, śeṣaṃpratītam| eteṣu saivāvagrahasyapūrvānujñāpanātiṣṭhati yathālandamapi kālamavagraha iti sūtrārtha ||atha niyuktivistaraḥ
[bhā.4790] anukuḍḍe bhittīsuṃ, cariyā-pāgāpaṃtha-parihāsu |
ww
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit