Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p86

Bṛhatkalpavṛtti v20.p86

Language
Sanskrit

v20.p86

vā'sau 'vitīrṇa' anujñātaḥ ? iti | anena sambandhenāyātasyāsya vyākhyā- "se" tasya nirgranthasya 'vāstuṣu' gṛheṣu 'vyāpṛteṣu' vyāpārayukteṣu vahamānakeṣvityartha 'vyākṛteṣu' dāyādādibhirvibhakteṣu 'paraparigṛhīteṣu' anyavaṃśīyairadhiṣṭhiteṣu 'bhikṣubhāvasyārthāya' bhikṣubhāvo nāma jñāna-darśana- cāritrāṇi tṛtīyavratādikaṃ vā, tatraiva bhikṣuśabdasya paramārthatvena rūḍhatvāt, sa bhikṣubhāvaḥ paripūrṇo bhūyādityevamarthaṃ ye sādhavaḥ paścādāgacchanti tairdvitīyamapi vāramavagraho'nujñāpayitavyaḥ syād 'yathālandamapi' jaghanyalandamātramapi kālamavagrahe tatrāvasthāna iti sūtrārtha || atha bhāṣyavistaraḥ
[bhā. 4778 ] aṇavaṭṭhiyā tahiṃ hoṃti uggahā rāyamādiṇo cauro | pāsāṇamiva lehā, jā titthaṃ tāva sakkassa ||
vṛ- iha devendrāvagrahādayaḥ pañcāvagrahāḥ, 'tatra' teṣāṃ pañcānāṃ madhye 'rājādayaḥ' rājagṛhapatisāgārika-sādharmikasambandhinaścatvāro'vagrahā anavasthitā bhavanti, bhūyobhūyaḥ parāvartanta ityarthaḥ | śakrasya punaravagrahaḥ pāṣāṇa iva rekhā yāvat tīrthaṃ tāvadekavāramanujñāpitaḥ sannunuvarttate | atha yaduktam “idāni rāuggahamaggaṇā u, keṇaṃ vidino sa kayā kahaṃva" tti tadetannirvāhayitumāha[bhā. 4779] soūṇa bharaharāyā, savviḍḍī āgato jinasagāsaṃ | vaṃdiya namaṃsiyā naṃ, bhatteṇa nimaṃtaṇaṃ kuṇai ||
vṛ- aṣṭāpade samavasṛtaṃ śrīṛṣabhasvāminaṃ śrutvā bharatarājaḥ sādhūnāmarthāya pañca śakaṭaśatāni bhakta - panabhṛtāni gahītvā sarvardhayā jinasakāśamāgataḥ | tato bhagavantaṃ 'vanditvā' stutvā 'namaskṛtya' śarasā praṇamya bhaktena sādhūnāṃ nimantraṇaṃ karoti || bhagavānāha -

pīlākaraṃ vatāṇaṃ, evaṃ amhaṃ na kappae ghettuṃ |
aṇavajjaṃ niruvahayaṃ, bhuṃjaṃti ya sāhuṇo bhikkhaṃ ||
vṛ-a
-ādhākarmā-'bhyāhṛta-rājapiṇḍadoṣaduṣṭatayā vratānāṃ pīḍākarametadasmākam, atona kalpate grahītum | yataḥ 'anavadyāṃ' prāśukāṃ 'nirupahatām' eṣaṇīyāṃ sādhavo bhikṣāṃ bhuñjate, nāprāśukāmaneṣaṇīyāṃ vā ||
[bhā. 4781] taṃ vayaṇaṃ soūṇaṃ, mahatā dukkheṇa addito bharaho | samaṇā anuggahaṃ me, na kariṃti aho ! ahaṃ catto ||
vṛ- 'tad' anantaroktaṃ vacanaṃ śrutvā bharato mahatā mānasikena duḥkhenārditaḥ sañjajñe | katham ? ityāha- amī śramaṇāḥ 'me' mamānugrahaṃ na kurvanti, aho ! ahamebhistyakta iti || nāūṇa tassa bhāvaṃ, deveṃdo tassa jāṇaṇaṭṭhāe |

vaṃdiya namaṃsayā naṃ, paṃcavihaṃ uggahaṃ pucche ||
vṛ-jñātvā 'tasya' bharatasya 'bhāvaṃ' viṣādātmakaṃ tasyaiva cāvagrahasvarūpajñāpanārthaṃ bhagavantaṃ vanditvā namaskṛtya ca namiti vākyālaṅgāre pañcavidhamavagrahaṃ pṛcchati || tataśca
[bhā. 4783] aṭṭhāvayammi sele, ādikaro kevalī amiyanāṇī |
sakkarasa ya bharahassa ya, uggahapucchaṃ parikahei ||
vṛ- aṣṭāpade śaile ādikaraḥ kevalī amitajñānī śakrasya ca bharatasya ca purato'vagrahapṛcchāṃ parikathayati || tadyathā

Linked texts (1)