Vavahara v21.p113

v21.p113

vyavahāra - chedasūtram - 1-1 / 10 yat pratisevitaṃ māsikādi tasya paripūrnasya dāneṣvevaṃ prayacchtha, teṣu viṣaye dveṣa eva, tuḥ śabdaḥ evakārārthaḥ na ca rāgadveṣavaṃtaḥ pareṣāṃ śodhimutpādayituṃ kṣamāḥ samyak prāyaścittadānavidhirakaraṇāditi | atra sūrirāha evamityādi | aho codaka evamādimeṣu paṃcasu sūtreṣu yāvanmātraṃ pratisevitaṃ tāvanmātrasya paripūrṇasya dānamagīte agītārthe pratisevake, yat punarbahuśaḥ śabdaviśepiteṣu paṃcasu sūtreṣu bahuśaḥ pratiseviteṣvapi māsikādiṣu sthāneṣvekaikena saṃkhyāṃkasya māsikāderdānaṃ tat gītārthe ayatanāsevini ayatanayā pratisevake tato gītārthāgītārthabhedena pratisevakasya bhedāditthaṃ prāyaścittavidhānamityadoṣaḥ atraivārthe dṛṣṭāṃtamāha -

jo jattieṇa rogo, samai taṃ deha bhesajaṃ vejjo;
evāgamasuyanāṇī, sujjhai jeṇaṃ tayaṃ dati |
vṛ- yo rogo yasmin puruṣe alpo mahānvā puruṣaprakṛtimapekṣya yāvanmātreṇa praśāmyati, tasya puruṣasya tat tāvanmātrabheṣajaṃ vaidyaḥ prayacchati nādhikaṃ, evamamunā dṛṣṭāṃtaprakāreṇa, makārasya lopaḥ prākṛtatvāt | āgamasuyanāṇīti, jñāniśabdaḥ pratyekamabhisaṃbaṃdhyate, āgamajñāninaḥ śrutajñāninaśca yo gītārtho'gītārthaśca yena yāvanmātreṇa prāyaścittena pariṇāmavaśāt śudhyati, tasmai tattāvatpramāṇaṃ prāyaścittaṃ dadāti tato yathaucityapravṛtterna rāgadvevavatteti na kācitkṣatiḥ, saṃprati vakṣyamāṇārthasūcikāmimāṃ saṃgrahaṇigāthāmāha | [bhā. 327]
suttaṃ coyaga mā gaddabhatti kodvāratiya duveya khallāḍā; addhāṇe seviyaṃmī savvesiṃ ghettuṇaṃ dinaṃ |
vṛ- prathamataḥ pramāṇatvena sūtramupanyasanīyaṃ tataścodakavacanamutkṣipya mā iti pratipedho vaktavyastadanaṃtaraṃ gardabhadṛṣṭāṃtaḥ tato'dhvani sevite'nekavāraṃ māsike parihārasthāne teṣāṃ samavipamatayā divasān gṛhītvā dattamekaṃ māsikaṃ prāyaścittamityukte codakavacanamutkṣipya koṣṭhāṃgāstrayaṃ dṛṣṭāṃtatvenopanyastavyaṃ, tadanaṃtaraṃca bhūyaḥ paravacanamāśaṃkya dvau khalvāḍau dṛṣṭāṃtau karaṇīyāviti gāthākṣarayojanā, bhāvārthaṃ svayameva bhāṣyakṛdvakṣyate, tatra suttaṃ coyaga mā ityetat vyākhyānayannāha aviyahusutte bhaṇiyaṃ suttaṃ visamaṃti mā bhaṇasu evaṃ;

saṃbhava na sāheū attā jenāliyaṃ vbūyā |
=
bṛ- apiceti rāgadveṣavattā bhāvahetvaṃtarasamuccaye na āstāṃ gītārthāgītārthabhedenayathaucityaprāyaścittadānato na vayaṃ rāgadveṣavaṃto'pi ca anyacca sūtramevaṃvidheṣvartheṣu pramāṇaṃ, sūtre bahuniścitaṃ viṣamāsvapi pratisevanāsu tulyaṃ prāyaścittaṃ bhaṇitaṃ, tato na kaściddoṣaḥ etāvatā sūtramiti vyākhyātaṃ, atra codaka āha | nanu sūtrameva viṣamaṃ na samīcīnaṃ parasparaviruddhatvāt, tathāhyādimeṣu paṃcasu sūtreṣu yāvat pratisevitaṃ tāvat paripūrnasya dānamuttareṣu tu paṃcasūtreṣu bahuśaḥ pratiseviteṣvapi māsikādiṣvekaikasaṃkhyākasya māsikāderdānaṃ naca viṣamāsu pratisevanāsu samaṃ prāyaścittadātumucitamiti | etāvatā codaka iti vyākhyātamidānīmetadeva codakavacanamutakṣipyamiti vyākhyānayati, suttaṃvisamaṃtītyādi evamuvadarśitena prakāreṇa sūtraṃ viṣamamiti, mā bhaṇa mā vādīḥ, yataḥ sūtrasya arthataḥ karttāro bhagavaṃto vītarāgāḥ sarvajñāḥ atthaṃ bhāsai arihā iti vacanāt evaṃ ca paramārthataḥ āptāḥ kṣīṇarāgāditayā paripūrṇayathāvasthitāptatvalakṣaṇasadbhāvāt na ca teṣāmitthaṃbhūtanāmāptānāṃ sa hetuḥ kāraṇaṃ saṃbhavati, yena te āptā alīkaṃ brūyuḥ |