Vavahara v21.p114
Vyavahāravṛtti v21.p114
- Language
- Sanskrit
v21.p114
uddeśaka : 1, mūlaṃ: 10, [bhā. 328] alīkabhāṣaṇaheto gagādernirmūlakāṣaṃkarpaṇāt uktaṃcarāgādvā dveṣādvā mohādvā vākyamucyate hyanṛtaṃ; yasya tu naite dopāstasyānṛtakāraṇaṃ kiṃsyāt |
nanu yadyapyevaṃ tathāpi viṣamāṇi khalu pratisevanāvastūni viṣameṣu ca pratisevanāvastupu kathaṃ tulyaṃ prāyaścittamiti tatrāha - [bhā.329] kāmavisamāvatthūtullā sohītahāvi khalu tesiṃ;
paṃcavaṇitipaṃcakharāatullamullāya āharaṇaṃ | vṛ- kāmamityanumatau, kāmamanumanyāmahe viṣamāṇi vastūni pratisevanālakṣaṇāni, tathāpi khalu niścitaṃteṣāṃśuddhistulyābhavati pratisevakabhedāt, ekatra hyagītārthaḥ pratisevako'nyatragītārthaḥtathācātra paṃcavaṇijāṃ paṃcānāṃ vaṇijāṃ | tripaṃca kharāḥ paṃcadaśa gardabhāḥ, paṃcavaṇiji paṃcakharāḥ kathaṃbhūtā ityāha - atulyamūlyā atulyamasadṛśaṃ mūlyaṃ yeṣāṃ te, āharaṇaṃ dṛṣṭāṃtaḥ paṃcavaṇiyā samabhāgasāmāiyā vavaharati, tesiṃ pannarasa kharā lābhato jātā, te visamabhāvāhitteṇa visamamollatteṇa ya samaṃ vibhaiḍamavāeṃtā bhaṃḍiumāraddhā, tatote ekasya buddhimaṃtassa samīvamuvaṭṭhiyā, tena kharāṇa mulaṃ pucchiyā tehiṃ kahiyaṃ, tato bhaṇati samavibhayāmitti,dhīrā hoha, mābhaṃḍeha, tatotena ekko kharosaṭṭhimollo ekasyavāṇiyagassadino doni kharā patteyaṃ tīsamo llābiiyassadiṇā, tiṇhaṃ kharāṇaṃ patteyaṃ vīsaṃvīsaṃ mollaṃ taiyassa dinnā, cauṇhaṃ kharāṇaṃ patteyaṃ pannarasa 2 mollaṃ te cautthagassavāṇi yagassa dinnā paṃcakharā patteyaṃ vāra samollā te paṃcamassa vāṇiyagassa dināetadevāha[bhā.330] viniuttabhaṃḍabhaṃḍaṇamā bhaṃḍaha tattha egosaṭṭhīo,
do tīsa tinnivīsacau pannarasapaṃcabārasaga || vṛ-paṃcānāṃvaṇijāṃsamabhāgasāmājikānāṃ viniyuktabhāṃḍānāṃ viniyuktaṃvyāpāritaṃbhāṃḍaṃkrayāṇakaṃ yaiste tathāteṣāṃ paṃcadaśakharā abhūvanniti vākyaśeṣaḥ, tecavipamabhāravāhino vipamamūlyāścatato yadyapi samavibhāgenavibhajyamānarūpāstrayastrayobhavaṃtitathāpyatulyamūlyāiti, parasparabhaṃḍanamabhūttatra ekoparo madhyasthaḥ samāgatya brūte, mā bhaṃḍayatāhaṃ samavibhāgena vibhajya dāsyāmīti, tatraikaḥ paṣṭhikaḥ ṣaṣṭhimūlya ekasya datta iti vākyaśeṣaḥ, evaṃ dvau triṃśanmūlyau dvitīyasya trayo viṃśatimūlyāstṛtīyasya, catvāraḥ paṃcadaśamūlyāḥ caturthasya paṃca dvādaśamūlyāḥ paṃcamasya, yathā teṣāṃ paṃcānāṃ vaṇijāṃ paṃcadaśa kharāḥ parasparamatulya mūlyatayā vibhinnāstathā kenāpi vibhajya dattā, yathā tulyā lābhaprāptirbhavati, tathā sādhūnāmapi gītārthādibhedānāmanekavidhānāmāgamavyavahāriṇāśruta vyavahāriṇā vā tathā kaṃcanāpi rāsabhasthānīyāmāsā vibhajya dīyaṃte; yathā tulyā viśodhirbhavati iti etadevāha[bhā.331] kusalavibhāgasarisaugurusāhūya hoṃti vaṇiyāvā;
rāsabhasamā yamāsā, mollaṃ punarāgadosāu | vṛ- kusalo vibhāge kusalavibhāgaḥ, rājadaṃtāditvābhyupagamāt kuśalaśabdasya pūrvanipātaḥ tena sadṛśakastulyo gururāgamavyavahārī śrutavyavahārī vāsādhavaśca bhavaṃti vaṇijaiva vaṇijatulyāḥ, vāśabda upamānārthaḥ vā vikalpopamānayo riti vacanāt, rāsabhasamaścamāsā mūlyaṃ puna rāgadveṣāveva tu śabda evakārārthaḥ tathāhi yathā rāsabhadravyaguṇavṛddhihānito mūlyasya vṛdvihānī tathā rāgadveṣavṛddhihānikṛte 218
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit