Vavahara v21.p115

v21.p115

vyavahāra - chedasūtram - 1- 1/10 pratisevanātaḥ prāyaścittasya vṛddhihānī yathā kenāpi tīvrarāgadvepādhyavasāyena māsikaṃ sthānaṃ pratisevitaṃ, tasya māsaḥ paripūrno dīyate apareṇa maṃdādhyavasāyena dve māsikasthāne pratisevite tasya ekaikasya māsasya paṃcadaśa 2 dināni gṛhītvā māso dīyate, śeṣaṃ tyajyate maṃdādhyavasāyena pratisevanāt anyena maṃdatamādhyavasāyena trīṇi māsikasthānāni pratisevitāni, tasyaikaikasya māsasya daśa daśa dināni gṛhītvā māsodīyate, śeṣaṃ sarvaṃ tyājyaṃ, apareṇātimaṃdatamādhyavasāyena catvāri māsikasthānāni pratisevināti; tasmai caikaisya māsasya ardhāṣṭamāni 2 dināni gṛhītvā māso dīyate ityādi tato bhavati mūlyaṃ rāgadvaipau evaṃ sakaladvaimāsikādisūtreṣu bahuśaḥ sūtreṣu ca kāraṇāyatanāpratisevino rāgadveṣavṛddhihānita upayujya bahuvistāraṃ vaktavyaṃ, tadeva gadabhatti vyākhyātamadhunā addhāṇaseviyamītyādi vyākhyāyate gītārthenādhvani upalakṣaṇametadanyasmin kāraṇāṃtare yadayatanayā pratisevitaṃ tatra bahūni māsikasthānānyāpannāni tāni cālocanākāle sarvāṇyapyekavelayālocitāni guruścālocanāpradānaviśeṣato jānāti yathaiva gītārthaḥ kāraṇeca pratisevanā kṛtā paramayatanayā tato'yatanāprasaṃganivāraṇārthaṃ sarveṣāmapi māsānāṃ samaviṣamāṇāṃ samaviṣamatayā divasān gṛhītvā māsa ekastasmai dattaḥ agītārthopi yo maṃdenādhyavasāyena bahūni māsikasthānāni pratisevya tīvreṇa vādhyavasāyena pratisevya hā mayāduṣṭukṛtamityevamādibhirnidanairālīcitavān sopyekena māsena śudhyati tathāpyagītārtho'pariṇamako vā ciṃtayet dvaimāsikādyāpannohaṃ kathamekena māsena śuddhayāmi tataḥ śrutavyavahārī tasya pratyayakaraṇārthamekaikasmāt māsāt kapipayān katipayān divasān gṛhītvā māsamekaṃ prayacchati |
yathā dvayormāsayoḥ pratisevitayorekaikasyārddhamāsamarddhamāsaṃ gṛhītvā iti evaṃ sarvepi māsāḥ saphalīkṛtā iti tasya mahati dhṛtirupajāyate, yastvāgamavyavahārī sana vyavahārī sad dvaimāsikaṃ prāptasya dvāvapi māsī saphalīkaroti kiṃtvekaṃ dadāti, dvitīyaṃ tyajati sa hi pratyakṣajñānī tato na tadvacane kasyāpyaśuddhyāśaṃketi yadā punaḥ tīvrādhyavasāyo niṣkāraṇapratisevī, tasya māsādikamāpannasya paripūrnamāsādikameva dīyate | [bhā. 332] vīsuṃ dinne pucchā, diṭṭaṃto tattha daṃḍalalieṇaṃ,
daṃḍo rakkho tesiṃ bhayajananaṃ ceva sesāṇaṃ |
vṛ- evaṃ gītārthānāmagītārthānāṃ ca kāraṇe niṣkāraṇe vā viṣvak pṛthak prāyaścitte datte pucchati śiṣyaḥ pṛcchati kiṃḥ kāraṇamagītārthānāṃ niṣkāraṇe kāraṇe ca visadṛśaṃ prāyaścittaṃ dattamiti | atra koṭhāgārattie ityasya vyākhyāyā avasaraḥ diṭṭaṃto tattha daṃḍalalieṇā tatra puruṣabhedena visadṛśaprāyaścittadāne dṛṣṭāṃto daṃḍalātikena daṃḍālāto gṛhīto yena sa daṃḍalātaḥ sukhādidarśanāt niṣṭāṃtasya paranipātaḥ | daṃḍalāta eva daṃḍalātikaḥ prākṛtatvāt svārthika ikapratyayo yathā pṛthivīkāyikā ityatra tena daṃḍalātikena gṛhītadaṃḍena rājñā ityarthaḥ | yathā tena daṃḍalātikena rājñā rājakārye pravṛttānāmapi teṣāṃ daṃḍānāṃ rakṣā bhavati mā bhūyo grahītuḥ koṣṭhāgārāṇīti nivāraṇārthaṃ, tathā śeṣāṇāṃ bhayajananaṃ ca bhayotpādaśca syādityevamarthaṃ stoko daṃḍa: kṛtastathā gītārthasyāpi kāraṇe pravṛttasyāyatanāprasaṃganivāraṇārthamagītārthasya maṃdādhyavasāyapratisevino duṣṭādhyavasāyapratisevino vā, vā bahubhirnidanairdattālocanasya pramādanivāraṇārtha māsānāṃ samaviṣamatayā divasān gṛhītvā māso dīyate, tathā vā sa rājā śeṣasya rājakāryāpravṛttasya koṣṭhāgāramūpakasya sarvātmanā daṃḍa karoti, evaṃ yo niṣkāraṇapratisevitasya māsamāpannaraya paripūrṇa māsādikaṃ dīyate | atha ke te daṃḍāḥ kathaṃ ca teṣāṃ rājā daṃḍaṃ kṛtavāniti tatkathānakasūcakamidaṃ gāthādvayamāha -