Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p132

Vyavahāravṛtti v21.p132

Language
Sanskrit

v21.p132

131 etāvatyevacāropaṇāpadāni uttarabhaie utyuktaṃtatrakasminsthānekimuttaramityuttaravibhāgakaraṇārthamāha[bhā.367] ṭhavaṇā rūvaṇāṇatiṇhaṃ uttaraṃtupaṃca paṃca vinneyā |
eguttariyā egāsavvāvihavaṃtiaṭṭeva || vṛ-tisṛṇābhādyānāṃ sthāpanānāṃ tisṛṇābhādyānābhāropaṇānāṃca padaciṃtāyāmuttaraṃ paṃca paṃca vijñeyāḥ tisṛṣvapi padānāṃ yathottaraṃ paṃcottaravṛddhayā pravardhamānatvāt, ekā caturthī āropaṇa ekottaravṛddhayā pravardhamānātatastatrottaramekaṃjānīyāt,sarvasaṃkhyayācasarvāapisthāpanāropaṇā aṣṭaubhavaṃti, catasraḥ sthāpanāścatastra āropaṇā ityarthaḥ || saṃpratikaraṇavaśātyallabdhaṃ padaparimāṇaṃtatdarśayati || [bhā.368] tīsā tettīsāvi ya paṇatīsā aunasīyasayameva |
eeṭhavaṇāṇapayā, evaiyā cevaruvaṇāṇaṃ || .. vṛ- etāni ca tisṛṇāmapi sthāpanānāṃ yathākramaṃ padāni tadyathā, prathamāyāstriṃśat dvitīyāyāstrayastriṃśat, tṛtīyāyāḥ paṃcatriṃśat, caturthyā ekonāśītaṃ śataṃ, etāvatyeva catasṛṇābhapyāropaṇanāṃ yathākramaṃ padāni tadyathā prathamāyāstriṃśat dvitīyasyāḥ trayastriṃśat tṛtīyasyāḥ paṃcatriṃśat caturthyā ekonāśītaṃśatamiti, atha kā sthāpanā kā āropaṇācakatiṣumāseṣupratiseviteṣudraṣṭavyetyetatparijñānārthamāha - [bhā.369 ṭhavaṇārovaṇā divasemāṇāu visohaittujaṃsesaṃ |
icchiyaruvaṇāe bhae asujjhamāṇe khivaijjhosaṃ || vṛ- mānāt ṣaṇṇāṃ māsānāṃ divasaparimāṇādaśītyadhikaśatarūpāt vivakṣitāyāḥ sthāpanāyā vivakṣitāyāścāropaṇāyā ye divasāstān viśodhayet, viśodhya ca yaccheṣamupalabhyate, tat īpsitayā adhikṛtayā yasyā divasāḥ pūrvaṃ viśodhitāstayā ityarthaḥ || āropaṇayābhajedbhāgaṃ hiyātabhāgecahṛte yadirāśirnirlepaḥ śudhyati, tatona kimapi prakṣipyate, kevalaṃ sā āropaṇā kṛtsnabhāgaharaṇāt kṛtsneti vyavahriyate, || yadipunarnirlepo na śuddhayati, tataḥ kṣipatijhoṣāṃ yasminprakṣipte samo bhāgahārobhavati, sa rāśiḥ samakaraṇo jhoṣa uktaṃca, jhositti vā samakaraṇatti vā egaṭhaṃ || sā ca āropaṇā akṛtsnabhāgaharaṇāt akṛtsnetivyavahartavyā, tathāca yathoktasvarūpameva jhoṣamupadarśayati | [bhā.370) jettiyametteṇaṃjo,suddhaṃ bhāgaṃpayacchatī rāsī ||
tattiyamettaṃ pakkhiva akasiṇarūvaṇāe jhosagaṃ || vṛ-yāvanmātreṇa prakṣiptena so'dhikṛtarāśiḥ śuddhaṃ nirlepaṃbhāgaṃ prayacchati, tāvanmātraṃprakṣipa, etat akṛtsnā,āropaṇāyāuktaśabdārthājhoṣāgraṃjhoṣaparimāṇaṃ; yathākenāpipṛṣṭaṃ, viśikāsthāpanāpākṣikī cāropaṇā katibhirmāsaiḥ pratisevitairniṣpannā ? ucyate, trayodaśabhirmāsaiḥ; kathametadavasīyate, iti ceducyate, iha ṣaṇṇāṃ māsānāmaśītaṃ divasaśatamityaśītaṃ śataṃ dhriyate tato viṃśikāyāḥ sthāpanāyā viṃśatidināni pākṣikyāścāropaṇāyāḥ paṃcadaśadināni śodhyaṃte, ṭhavaṇārovaṇādivase māṇāi visohai tu iti vacanāt, śeṣaṃ jātaṃ, paṃcacatvāriśaṃ śataṃ icchiyaruvaṇāe bhaie iti vacanāt adhikṛtayā paṃcadaśadinayāāropaṇāyābhāgo hiyate, tatracoparitanorāśiḥ śuddhaṃbhāgaṃnaprayacchati, paṃcasuprakṣipteṣu prayacchatīti paṃcaparimāṇo'tra jhoṣaḥ prakṣipyate, tato bhāge hṛte labdhā daśamāsāḥ tathā divasāḥ paṃcahi bhaiyādurūvahīṇāutebhavemāsāitivakṣyamāṇavacanāt | sthāpanādivasānāṃ viṃśataḥ paṃcabhirbhāgohiyate,