Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p133

Vyavahāravṛtti v21.p133

Language
Sanskrit

v21.p133

vyavahāra - chedasūtram - 1- 1/14 labdhāścatvāraste dvirūpahīnāḥ kriyate, sthitau dvau māsau sthāpanāyāḥ tathā paṃcadaśadināyā āropaṇāyāḥ paṃcabhirbhāgo hiyate, labdhāstrayaste dvirūpahīnāḥ kṛtā jāta eko labdha āropaṇāyā eko māsaḥ, tena yadi vā prathameyamopaṇeti labdhā māsā daśa ekena guṇyate jātā daśaiva ekena guṇitaṃ, tadeva bhavatīti nyāyāt, tato dvau sthāpanā paṃcaviṃśatidinā cāropaṇā katibhirmāsaiḥ pratisevitairniṣpannā ? ucyate, trayoviṃśatibhirmāsaistathāhi sthāpanādivasā viṃśatirāropaṇādivasāḥ paṃcaviṃśatirete militāḥ paṃcacatvāriṃśat te ṣaṇmāsadivasebhyo'śītiśatasaṃkhyebhyaḥ śodhyaṃte, jātaṃ śeṣa. paṃcatriṃśatśataṃ, tato'dhikṛtayā paṃcaviṃśatidinayā āropaṇayā tasya bhāgo hiyate, tatroparitano rāśiḥ śuddhaṃ bhāgaṃ na prayacchati, paṃcadaśasu ca prakṣipteṣu prayacchatīti paṃcadaśaparimāṇo'tra jhoṣaḥ prakṣipyate, labdhāḥ ṣaṇmāsāḥ, tathādhikṛtāropaṇāyāḥ paṃcabhirbhāgo hiyate, labdhā paṃcaḥ, te dvirūpahīnāḥ kriyate, jātāstrayaḥ etāvaṃtaścāropaṇāyā māsā yadi ceyaṃ tṛtīyāropaṇeti tiṇhaṃpi guṇasu laddhaṃ icchiyarūvaṇāe jaimāsā iti vakṣyamāṇavacanāt teṣaṇmāsāstribhirguṇyaṃte, jātā aṣṭādaśa dvau sthāpanāmāsau trayaścāropaṇāmāsā iti, sarvasaṃkhyayā trayoviṃśatimāsāḥ athavā anyathā jhoṣaparimāṇaṃ kathayati

ṭhavaṇā divase mānā visohaittāṇa bhayaha rūvaṇāe | jo cheyaṃ saviseso akasiṇaruvaṇāe so jhoso ||
vṛ-mānāt ṣaṇmāsadivasaparimāṇāt aśītiśatāt sthāpanādivasāt adhikṛtasthāpanāvāsarān viśodhaya, viśodhya ca yaccheṣamavatiṣṭhate, tadāropaṇayā adhikṛtāropaṇādivasairbhaja, bhāgahāraṃ kuryāt, bhāge ca hṛte yaḥ chedādaṃśānāṃ viśleṣaḥ iha viśleṣe kṛte sati yadavatiṣṭhate, tadapi viśleṣato jātatvāt viśleṣaḥ, sa tāvatpramāṇo'kṛtsnāropaṇāyāṃ jhoṣaḥ, yathā ṣaṇmāsadivasaparimāṇabhūtāt aśītiśatāt viṃśikāyāḥ sthāpanāyāḥ divasā viṃśatiriti, tato viṃśatiḥ śodhyaṃte jātaṃ ṣaṣṭyadhikaṃ śataṃ || tataḥ pākṣikyāmāropaṇāyāṃ saṃcayamāsā jñātumiṣṭā iti, paṃcadaśabhirbhāgo hiyate, sthitāḥ śeṣā daśa adhastācchedaḥ paṃcadaśa, tebhyo daśa viśliṣyaṃte, sthitāḥ paṃca āgataṃpaṃcadaśikyāmakṛtsnāropaṇāyāṃ paṃcako jhoṣaḥ, tathā aśītiśatāt sthāpanādivasā viṃśatiḥ śodhyaṃte, jātaṃ ṣaṣṭaṃśataṃ | | tataḥ paṃcaviṃśatidināyā āropaṇāyāḥ saṃcayamāsā jñātumiṣṭā iti, paṃcaviṃśatyā bhāgī hiyate, tathā śeṣā | daśa chedo'dhastāt paṃcaviṃśatistasyā daśa viśliṣyaṃte, sthitāḥ paṃcadaśa āgataṃ paṃca viṃśatidināyāmāropaṇāyāṃ pakṣo jhoṣaḥ, evaṃ sarvatra bhāvanīyaṃ | [ bhā. 372 ]
i
jattha puna dei suddhaṃ, bhāgaṃ ārovaṇāu sā kasiṇā || dopi guṇasu laddhaṃ icchiyaruvaṇāe jai māsā ||
vṛ-yasyāṃ punarāropaṇāyāmuparitano rāśiḥ śuddhaṃ bhāgaṃ prayacchati, na kiṃcit paścādyasyāvatiṣṭhate, iti bhāvaḥ sā āropaṇā kṛtsnā bhāgaharaṇāt kṛtsneti pratipattavyā, yathā viṃśatidinā, tathāhi kenāpi pṛṣṭaṃ viṃśikā sthāpanā viṃśikā cāropaṇā katirbhirmāsaiḥ pratisevitairniṣpannā ? ucyate, aṣṭādaśabhirmāsauḥ, kathametadavaseyamiticet ? ucyate, ṣaṇṇāṃ māsānāmaśītaṃdivasaśataṃ, tebhyo viṃśatirdināni, sthāpanāyā viṃśatirdinānyāropaṇāyāḥ śodhyaṃte, jātaṃ śeṣaṃ catvāriṃśaṃtataṃ, tata icchiyaruvaṇāe bhae iti vacanāt, viṃśikayā āropaṇayā bhāgo hiyate, bhāge ca hate uparitano rāśirnirlepaḥ, śuddha eṣā kṛtsnāropaṇā labdhāḥ saptamāsāḥ tato doṇhapi guṇasuladdhaṃ icchivaruvaṇāe jai māsā iti, vakṣyamāṇavacanāt iyamāropaṇā