Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p145

Vyavahāravṛtti v21.p145

Language
Sanskrit

v21.p145

vyavahāra - chedasūtram - 1- 1/14 paṃcabhirbhāgamadadānāsu paṃcadinādiṣu navadinaparyaṃtāsva'śudhyati, rūpadvike daśadinādiṣu caturddinaparyaṃtāsu rūpādvikaśuddha jāyamāne śūnye māsa eko gṛhītavyaḥ | evaṃ paṃcadaśadinādiṣvapyekonaviṃśatidinaparyaṃtāsvekonaviṃśatidinādiṣu caturviṃśatidinaparyaṃtāsu dvau māsāvevaṃ sarvatra yāvat paṃcakaṃ na pūrvate, tāvat pūrvaṃ saṃkhyākān māsāna dadatā paṃcake tupūrṇe rūpamadhikaṃprakṣipatā bhāvanīyaṃ, tadevamuktaṃ sthāpanāsaṃcayadvāramadhunā rāśidvāramāha

144
vṛ- eṣa prāyaścittarāśiḥ kuta utpannaḥ ? ucyate, yāni khalvasamādhisthānāni viṃśatiḥ khalu śabdaḥ saṃbhāvane, sa caitat saṃbhāvayati, asaṃkhyātāni dekhalāpuruṣabhedato'samādhisthānāni, evamekaviṃśatiḥ sabalāni, dvāviṃśatiḥ parīṣahāḥ, tathāmohe mohanīye karmmaṇi ye'ṣṭāviṃśatirbhedāḥ, athavā mohe mohaviṣayāṇi triṃśatsthānāni etebhyo'saṃyamasthānebhya eṣa prāyaścittarāśirutpadyate, bhūyaḥ śiṣyaḥ pṛcchati, kiyaṃti khalu tānyasaṃyamasthānāni ? ucyate, palitovametyādi palyopame sāgaropamaṃ yāvaṃti vālāgrāṇi tāvaṃti na bhavaṃti, kiṃtu vyāvahārikaparamāṇumātrāṇi yāni vālāgrāṇāṃ khaṃḍāni tebhyo'saṃkhyeyāni, iyamatra bhāvanā, yāvaṃti khalu palyopame vālāgrāṇi, tāvaṃtyasaṃyamasthānāni bhavaṃti nāyamarthaḥ, yāvaṃtisāgaropame vālāgrāṇitāvaṃti nāyamarthaḥ samarthaḥ, yadyevaṃ tarhi sāgaropame yāni vālāgrāṇi pratyekamasaṃkhyeyakhaṃḍāni kriyaṃte, tāni ca khaṃḍāni sāṃvyavahārikaparamāṇu tāvaṃti bhavaṃti, nāyamapyarthaḥ samarthaḥ, kiyaṃti punastāni bhavaṃti ? ucyate, tebhyopyasaṃkhyeyaguṇāni, anye tu bruvate, paramāṇumātrāṇi khaṃḍāni sūkṣmaparamāṇumātrāṇi khaṃḍāni, sūkṣmaparamāṇumātrāṇidraṣṭavyāni tadasamyak sūkṣmaparamāṇavo hi tatrānaṃ tāḥ, asaṃyamasthānāni cotkarṣatopyasaṃkhyeyalokākāśapradeśapramāṇānīti; gataṃ rāśidvāramadhunā
mānadvāramāha
asamāhi ṭhāṇā khalu sabalā ya parīsahā ya mohaṃmi | palitovama sāgarovama paramāṇu tato asaṃkhejjā ||

bārasa aṭhaya chakkaga mānaṃ bhaṇiyaṃ jinehiṃ sohiṃkaraṃ | tena paraṃ je māsā, sāhaṇaṃtā parisaḍaṃti ||
vṛ- mīyate parichidyate vastvaneneti mānaṃ, tat dvidhā dravye, bhāveca, tatra dravyeṣu prasthakāṭipa, bhāvataḥ punaridaṃ mānaṃ prāyaścittamānaṃ jinaistīrthakṛdbhistrividhaṃ śodhikaraṃ bhaṇitaṃ, tadyathā prathamatīrthakarasya dvādaśa māsā madhyamatīrthakṛtāmaṣṭau māsāḥ vardhamānasvāminaḥ ṣaṭkaṃṣaṇmāsāḥ ito'dhikaṃna dīyate, kiṃtu bahuṣvapi pratiseviteṣu māseṣvetāvanamātrameva, atra prasthakadṛṣṭāṃto yathā prasthakena mīyamānaṃ dhānyaṃ tāvanmīyate, yāvatprasthakasya śikhā paripūrṇā bhavati, tataḥ paramadhikamārohyamānamapi paripatati, evaṃ ṣaṇṇāṃ māsānāmadhikaṃ yadyapi pratisevitaṃ, tathāpi tat sthāpanāropaṇaprakāreṇa saṃhanyamānaṃ pariśaṭati, tathā cāhatenaparamityādi tata uktarūpāt ṣaṇmāsādikāt mānāt paramityavyayaṃ parā ye māsāste sthāpanāropaṇāprakāreṇā saṃhanyamānāḥ saṃghātyamānāḥ pariśaṭaṃti, tāvanmātreṇāpi ca prāyaścittapratipattāraḥ śudhyaṃti, śuddhasvabhāvatvāt bhagavatāṃ tīrthakṛtāmājñaiṣā samyaganuṣṭeyā iti, saṃprati prabhudvāramāha[ bhā. 404] kevalamanapajjava nāṇiṇo ya tatto ya ohināṇa jinā; | coddasadasanavapuvvī, kappadhara pakappadhārīya ||
vṛ- kevalamanapajjavanāṇiṇotti jñāniśadvaḥ pratyekamabhisaṃbadhyate, kevalajñānino manaparyāyajñāninaśca