Vavahara v21.p149
Vyavahāravṛtti v21.p149
- Language
- Sanskrit
v21.p149
vyavahāra - chedasūtram-1-1/14 sesaṃ paṃcahiṃguṇaeṭhavaṇādiṇajuyāuchammāsā || vṛ- iyamarthata prāgeva vyākhyātā paramanyathā kiyān śabdasaṃdarbha iti bhūyopi vyākhyāyate, saṃcayamāsebhyaḥsthāpanāmāseṣuśuddheṣuyacchepamavatiṣṭhate, tatjaimittiyatimāsābhavatyāropaṇā, kimuktaṃ bhavati, yatibhimasiniṣpannāāropaṇā yatibhāgaṃtāvatsaṃkhyākaṃbhāgaṃkarotikṛtvā cādyaṃtipaṃcaguṇamiti tripaṃcaguṇaṃ paṃcadaśaguṇaṃ karoti, śeṣaṃ samastamanekabhāgātmakamapi saṃpiṃḍya paṃcabhirguṇayet, tataḥ sthāpanādinayutāḥ ṣaṇmāsā bhavaṃti, etatkarma paṃcadaśādiṣvāropaṇāsu karttavyaṃ, ekādiṣu caturdaśadinapastāsupunarāropaṇāsuyāvaṃtyāropaṇādinānitāvadbhirguṇayitavyaṃ, evaṃsaṃcavamāsānāṃmadhye yāvato māsāt yat gṛhītaṃ taddinaparimāṇābhidhānato māsaparimāṇaviṣayalakṣaṇamabhihitaṃ saṃpratyetadeva prakārāṃtaraṇābhidhitsurāha[bhā.421] jatimi bhave āruvaṇātatibhāgaṃ tassa panarasahiṃguṇae |
ṭhavaṇārovaṇasahiyā chammāsā hoti nāyavvā || vṛ-ye saṃcayamāsāste pūrvaṃ sthāpanāropaṇāmāsaviśuddhāḥ karttavyāḥ tota jaimīti yatitamā prathamā dvitīyā tṛtīyā ityādi āropaṇā tatibhāgasthāste karttavyāḥ tatra yadyekabhāgasthāstataḥ sarvānapi paṃcadaśabhirguṇayati, guṇane ca kṛte sthāpanāropaṇādivasasahitā jhoṣaviśuddhāste paṇmāsā bhavaṃti, athānekakabhāgasthāstarhi anekasya bhāgasya ādyaṃ bhāgaṃ paṃcadaśabhirguṇayet, śeṣān samastānapi paṃcaguṇāniti vākyaśeṣastena sthāpanāropaṇadivasasahitāḥ ṣaṇmāsā jñātavyā bhavaṃti, tadyathā viṃśatidināyāṃ sthāpanāyāṃpaṃcadaśadināyāṃcāropaṇāyāṃtrayodaśasaṃcayamāsāstebhyaeka āropaṇāmāso dvau sthāpanāmāsāvubhayamīlane trayomāsāḥ śodhitā jātā daśamāsā iyamāropaṇā prathamesthāne prathameti te daśa māsā ekabhāgasthāḥ kriyate, kṛtvā paṃcadaśabhirguṇyaṃte, jātaṃ paṃcāśaṃ śataṃ || atra jhopaḥ paṃcaka iti paṃca tato viśodhitā jātaṃ paṃcacatvāriṃśaṃ śataṃ || tatra sthāpanādivasā viṃśatiḥ āropaṇādivasāḥ paṃcadaśeti mīlitāḥ paṃcatriṃśat te prakṣipyaṃte, jātamaśītaṃ śatamiti, tathā viṃśatidināyāṃ sthāpanāyāṃ paṃcaviṃśatidināyāṃ āropaṇāyāṃ paṃcaviṃśatidināyāṃ āropaṇāyāṃ trayoviṃśatiḥ saṃcayamāsāḥ tebhyodvau sthāpanāmāsautraya āropaṇāmāsāubhayamīlana paṃcamāsāḥ śodhitā jātā aṣṭādaśaiyamāropaṇā prathama sthāne tṛtīyeti tribhāgasthāḥ kriyate, jātā ekakasmin bhāgepaṭa paṭ tatrādyobhāgaḥ paṃcadaśabhirguṇyate, jātānavatiḥ,atrapakṣojhoṣaiti tebhyaḥ paṃcadaśaśodhitājātā paṃcasaptatiḥ || śeṣaudvāvapibhāgāvekatra mīlitau jātā dvādaśa, te paṃcabhirguṇyaṃte jātā ṣaṣṭhiḥ te pūrvarāśau prakṣipyaṃte, jātaṃ paṃcatriṃśaṃśataṃ | tatra sthāpanādivasāḥ viṃśatirāropaṇādivasāḥ paṃcaviṃśatiḥ ubhayamīlane paṃcacatvāriṃśatprakṣiptājātamaśītaṃ śatamevamanyatrāpibhāvanīyaṃ, navarametatkarmakacideva pratiniyateṣupadeṣukarttavyaṃ, nāvaśyaṃ sarvatretisaṃprati guṇakāravaśena yathā kṛtsnāropaṇāparijñānaṃ bhavati tathā pratipādayati - [bhā.422] jena upaṇaguṇiehoūṇaṃso na hoiguṇakāro |
tassuvarijena guṇe hoisamaṃsahuguṇakāro || vṛ-jeṇau paeṇa guṇiyā padamekadvitryādikaṃ yena padena daśādilakṣaṇena guṇite āropaṇādivase ṣaṇmāsaparimāṇamaśītaṃ divasaśatamūnamupalakṣaṇametat adhikaṃ vābhavati, samakaraṇaṃ pratītya guṇakārona . bhavati, yathā pākṣikyā āropaṇāyā daśādikastathāhi viṃśikāyāṃ sthāpanāyāṃ pākṣikī āropaṇā
___