Vavahara v21.p150
Vyavahāravṛtti v21.p150
- Language
- Sanskrit
v21.p150
daśabhirguṇitā, jātāḥ paṃcāśaṃśataṃ | | tatra sthāpanādivasā viṃśatiḥ prakṣiptā jātaṃ saptataṃ śataṃ | | tadevaṃ daśabhirguṇane ūnāḥ ṣaṇmāsā ekādaśabhirguṇane adhikā iti pākṣikyāmāropaṇāyāṃ samakaraṇaṃ pratītya na daśādiko guṇakāra itīyamakṛtsnāropaṇeti pratipattavyaṃ, tassuvarimetyādi tasyādhikṛtasya viṃśikādirūpasya padasyopari triṃśatprabhṛtike sthāpanāpade yena guṇakāreṇa daśādilakṣaṇena guṇane ṣaṇmāsadivasaparimāṇaṃ samaṃ bhavati, sa tatra guṇakārastena guṇakāreṇa sā āropaṇā tasmin sthāpanāpade kṛtsnetyavagaṃtavyā yathā pākṣikyevāropaṇā triṃśatsthāpanāyāṃ tathāhi paṃcadaśadināropaṇā daśabhirguṇitā jātaṃ paṃcāśaṃ śataṃ, triṃśatsthāpanādivasāḥ prakṣiptā jātamaśītaṃ śataṃ || evaṃ paṃcacatvāriṃśaddine sthāpanāpade navabhiḥ ṣaṣṭhidine'ṣṭabhiḥ, paṃcasaptatidine saptabhirnavatidine ṣar̤abhiḥ, paṃcottaraśatadine paṃcabhiḥ, viṃśatyuttaraśatadine caturbhiḥ paṃcatriṃśaduttaraśatadine tribhiḥ paṃcāśaśatadine dvābhyāṃ paṣṭhiśatadine ekena guṇane, samaṃ ṣaṇmāsadivasaparimāṇaṃ bhavati, paṃcacatvāriṃśadādiṣu sthāpanāpadeṣu pākṣikyāropaṇā kṛtsnā pratipattavyā, tathā viṃśikāyāṃ āropaṇāyāṃ viṃśatidine sthāpanāpade'ṣṭabhiḥ catvāriṃśaddine saptabhiḥ paṣṭidine ṣaḍbhiraśītidine paṃcabhiḥ śatadine caturbhiḥ, viṃśatiśatadine tribhiḥ, catvāriṃśaśatadine dvābhyāṃ, ṣaṣṭhidinaśatadine ekena samaṃ ṣaṇmāsadivasaparimāṇaṃ bhavatīti, viṃśikāpyāropaṇā viṃśikādipu sthāpanāpadeṣu kṛtsnetyavaseyā | evaṃśeṣā āropaṇā guṇakārairvicārayitavyā iti, etadeva suvyaktataramāha [ bhā. 423 ] jahiṃ guṇā ārovaṇa ṭhevaṇājuttā havaṃti chammāsā |
7
tāvaiyāruvaṇāo havaṃti sarisā bhilāvāo ||
vṛ- yatibhiryāvadbhirguṇakārairguṇyate sma, guṇā guṇitā āropaṇā tadanaṃtaraṃ sthāpanāyuktā sthāpanādivasayuktāḥ paṇmāsā bhavaṃti tāvatyo guṇakārasaṃkhyāstulyāstā āropaṇāḥ kṛtsnā iti gamyate pratipattavyāḥ kathaṃbhūtāstāstāvatyaḥ kṛtsnāropaṇā ityāha, saddaśā'bhilāṣā ekābhilāpā iti bhāvaḥ, yathā pākṣikī āropaṇā triṃśaddinādiṣu sthāpanādiṣu daśādibhirguṇakārairguṇitāstadanaṃtaraṃ ca sthāpanādivasayutāḥ ṣaṇmāsān pūrayatīti daśa kṛtsnā āropaṇāḥ sadṛśābhilāṣā evamanyā api taistairguṇakārastāvat saṃkhyākaisteṣu teṣu sthāpanāpadeṣu guṇitāstadanaṃtaraṃ tatra sthāpanādivasayuktāḥ ṣaṇmāsapūrikāstāvatsaṃkhyākāḥ kṛtsnā āropaṇāḥ sadṛśābhilāṣā bhāvanīyā saṃprati ālocakamukhāt pratisevitamāsāgraṃ śrutvā tanmāsāgrasthāpanāyāmāropaṇāyāṃ ca sthāpayitvāropya ca parasmai viviktamupadarśayedityupadeśamāha|
ṭhavaṇārovaṇamāse, nāūṇaṃ to bhaṇāhi māsaggaṃ | jena samaṃ taṃ kasiṇaṃ, jenahiyaṃ taṃ ca jhosaggaṃ ||
bū- ālocakamukhāt pratisevitamāsaparimāṇamākarṇya tadanaṃtarametāvaṃto māsāḥ sthāpanāyāmetāvaṃta āropaṇāyāmiti jñātvā tataḥ saṃcayamāsāgraṃ viviktamālocakāya bhaṇa, pratipādaya, yathā'ṣṭāpaṃcāśat pratisevitamāsā ālocakamukhādupalabdhāḥ, tata ācāryeṇa sthāpanāropaṇādakṣeṇa viṃśikāsthāpanā paṃcāśaśatikā cāropaṇā sthāpitā tatra sthāpanāropaṇādivasānāmekatra mīlane jātaṃ saptataṃ śataṃ | | tataḥ ṣaṇmāsadivasebhyo'śītiśatasaṃkhyebhyaḥ śodhitaṃ, sthitāḥ paśrātū daśa, teṣāmadhikṛtayā paṃcāśaśatikayā āropaṇayā bhāgo hriyate tatra bhāgo na labhyate iti catvāriṃśaṃ śataṃ prakṣiptaṃ, tato bhāge hṛte labdha ekomāsa . iyamāropaṇā aṣṭāviṃśatimāsaniṣpannā aṣṭāviṃśatitamā ceti eko'ṣṭāviṃśatyā guṇito jātā