Vavahara v21.p159
Vyavahāravṛtti v21.p159
- Language
- Sanskrit
v21.p159
vyavahāra - chedasūtram-1-1/14 [bhā.448] agārī diṭuṃtā egamaneṃge yate ya avagahā|
bhaṃḍī caukkabhaṃgosāmī patteya tenaṃmi || vṛ-ālocanāyāmagārī dṛṣṭāṃtaḥ, teṣu cāparādheṣu viṣayeṣu agārī dṛṣṭāṃtaste aparāthā eka'neke ca durbale bhaṃḍī dṛṣṭāṃtaḥ; tatra ca bhaṃḍyā catuṣkabhaṃgaḥ bhaṃgacatuṣṭayamiti bhāvaḥ ācārye svāmitvaprāptastenadṛṣṭāntatā; tatrālocanāvikalpāime - |bhā.449 nisaje viya'ṇāe egamaṇegā ya hoicaubhaṃgo |
vīsariussaṇapae biiyaticarime siyā dovi || vṛ. iha strītve puṃstvaṃ prākṛtatvāt niṣadyāvikaṭanāyāṃ ca bhavati, caturbhaṃgī cartuṇāṃ bhaṃgānāṃ samāhāraścatu gīgāthāyāṃstrītvepipuṃstvaṃprākṛtatvātakathaṃcatubhaṃgītyata āha - ekānekācaekā niṣadyā anekā ca tathā ekā vikaṭanā anekā vā iyamatra bhāvanā, ekā nipadyā ekā ālocanā ihālocanāṃ dadānenagurorniṣadyākarttavyā,yāvataśca vārān ālocanāṃ dadāti,tāvato vārāna nipadyāṃkaroti,tatrayadā vidhinā aśeṣānapyatīcārānavighne naikavelāyāmālocayati, tadā ekasyāmeva nipadyāyāṃ sarvātīcārālocanātprathamoyathoktabhaṃgaḥ | | vīsariussaṇapaeviiyatiṇidvitīyobhaṃgovismṛtī, tṛtīyo bhaṃga usaṇapadeprabhūtapadeṣu kimuktaṃbhavati, dvitīyobhaṃgaekā nipadyā anekālocanāeṣa vismṛtāticārasya, yadivāmāyāvina ālocyavaṃditaguraupunaḥsmaraṇatomāyāvinaḥ paścātasamyagālocanāpariṇāmapariṇatasya gurau tathāniviṣṭa eva vaṃdanakaṃ datvā ālocayato vaṃditavyaḥ tṛtīyo anekā niṣadyā ekā ālocanā eṣa prabhūtena kālena pratisevite bahakasya ekadine nālocanāmapārayato'nyasminnanyanasmina dine niṣadhāṃ kṛtvālocayatobhāvanīyaḥ, yadivā niṣadanaṃ nipadyāguraubahuvelaṃkāyikābhūmigatapratyāgate'nekā niṣadyā ekālocaneti, carime siyā dovi caramabhaṃge anekā niṣadyā anekā ālocanā ityevaṃrūpaṃ aśaṭabhāvopetasya syātāṃ dve api kāraṇe vismṛtatvaṃ, yadivā aparādhabāhulyaṃ idamuktaṃ bhavati, prabhūtena kālena prabhūtamāsevitamato bahuvismṛtamityanyasmin anyasmin dine smṛtvā ālocayato, yadivā aparādhabāhulyataekadinenālocayitumaprapārayato'parasminnaparasminnahanyālocavatoyathoktasvarūpacatuobhaṃgaḥ, tatraekāniṣadyā ekālocanetiprathamebhaṃge ekamevagurutaraṃprāyaścittaṃdīyate,śeṣāṇāṃ sarveṣāmapi prāyaścittānāmācchādakaṃ,tathācoktaṃtaṃcegaṃohāḍaṇaṃdijai iti,asyāyamarthaḥ tadedekaṃ gurutaraṃ prāyaścittaṃ śeṣāṇāṃ prāyaścittānāmavaghāṭanamācchādakaṃ dīyate, iti atra dṛṣṭāṃtaḥ kṣārayogaḥ yathāhi paṃkāpanayanāya prayuktaḥ kṣārayogo'vaśeṣamapimalaṃśodhayati, tathaikamapyavaghāṭanaṃ prāyaścittāniśodhayatīti uktaṃca|
jahā paṃkāvaṇayaṇaparatto khārajogo sesamalaṃpisohei |
tahā ohāḍaṇaṃpacchittaṃ, pisesapacchitte sohei || iti athavāsaevāgārī dṛṣṭāṃto, yathāsā agārīekāparādhehanyamānāanyānapyaparādhānkathayaṃtyekavāraṃ piṭṭitā, yadipunarbahavo'parādhāḥ kṛtā ityasminnanyasmindivaseekaikamaparādhakathayettarhiyāvatovārān kathayettāvatovārānhanyeta, evamatrāpi yadyekaikamaparasminnahanyālocayet, tato yāvaṃto'parādhāstāvaṃti prāyaścittānyāpnuyādekaniṣadyāyāmekālocanāyāṃtvekameva gurutarakaṃ prāyaścittaṃ dīyate, iti dvitīyebhaṃge bahupratisevitamaśaṭhenasatā sarvaṃnasmṛtaṃ, tadyadi paścādālocayati, tathāpi yathā prathamebhaṃge gurutarakamakaṃ śeṣaṃ prāyaścittānāmācchādakaṃ dattaṃ, tathātrāpi aśaṭhabhāvena nālocitavān tato yāvaṃti