Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p166

Vyavahāravṛtti v21.p166

Language
Sanskrit

v21.p166

165 mūlaguṇā dve cakre uddhī akṣaśca, utaragumā vanakīlakalohapaṭṭakādayaḥ etairmūlaguṇairuttaguṇaiścasusaṃprayuktaṃ satśakaṭaṃ yathā bhāravāhanakṣama bhavati, mārge ca sukhaṃ bhavati, sādhurgapa mūlaguṇairuttaraguṇaiśca susaṃprayuktaṃḥ sanaṣṭādaśaśīlāṃgasahasrabhāravahanakṣamobhavati, viśiṣṭaviśiṣṭatarottarasaṃyamādhyavasāyasthānapathecasukhaṃ vahati, atha śakaṭasya mūlāṃgānāmekamapi mūlāṃgaṃ bhagnaṃ bhavati, tadā na bhāravahanakṣama, nāpi mārge varttate, uttarāṃgaistukaiścidvināpiśakaṭaṃkiyatkālaṃbhārakṣamabhavati, prabahaticamārgekālenapunargacchatā'nyānyapi pariśaṭanādayogyameva tadupajāyate| . ___ evamihāpi mūlaguṇānāmekasminnapi mūlaguṇe hate na sādhunāmaṣṭādaśaśīlāṃgasahasrabhāravahanakṣamatā, nāpi saṃyamaśreṇipathe pravahanaṃ, uttaraguṇaistu kaiścit pratisevitairapi bhavati kiyaṃtaṃ kālaṃ caraṇabhāravahanakṣamatā, saṃyamaśreṇipathepravarttanaṃca, kālena punargacchatā tatrāpyanyānyaguṇapratisevanāto bhavatisamastacāritrabhraṃśastataḥ śakaṭadṛṣṭāṃtādupapadyate, mūlaguṇānāṃekasyāpimūlaguṇasyana nāśetatkālaṃcāritrabhraṃśa, uttaraguṇanāśe kālakrameṇeti, itaścaitadevaṃ maṃḍapasarṣapādiiṣṭāṃtāt, tathāoraṃḍādimaṃḍapeyadyeko dvau bahavo vā sarṣapā, upalakṣametat tilataṃdulādayo vā prakṣipyaṃte, tathāpi na sa maṃḍapo bhaṃgamāpadyate, atiprabhūtaiḥ āḍhakādisaṃkhyākairbhajyate, athatatramahatī śilāprakṣipyate, tadā tayaikayāpitatkṣaṇādevadhvaṃsamupayāti, evaṃcāritramaṃḍapopyekādvitryādibhiḥ uttaraguṇairaticaryamāṇairna bhaṃgamupayāti,bahubhistukālakrameṇāticaryamāṇairbhajyate, śilākalpena punarekasyāpi mūlaguṇasyāticāreṇa tatkālaṃ bhraṃśamupagacchatīti, tadevaṃ yasmātmūlaguṇāticaraṇekṣipramuttaguṇāticaraṇekālena cāritrabhraśobhavati, tasmānmemūlaguṇāuttaraguṇāśca niraticārāḥ syuritiṣaṭkāyarakṣaṇārthaṃ samyakpratipattavyaṃ, ṣaṭkāyarakṣaṇehimūlaguṇāuttaraguṇāścaśuddhā bhavaṃtiteṣucadvayeṣvapiśuddheṣu, atragāthāyāmekavacanaṃprākṛtatvāt,prākṛtehivacanavyatyayopibhavatīti, caraṇaśumiddhaścāritraśuddhiḥ, atra śiṣya prāha, ye prāṇātipātādinivṛttyātmakāḥ paṃcamūlaguṇāste jñātā yetūtaraguṇāstānnajānīmastataḥ kete uttaraguṇā iti sūrirāha[bhā.472] piṃḍassa jā visohī, samitīo bhāvanā tavo duviho |
paḍimā abhiggahāviya, uttaraguṇā mo viyāṇāhi || vṛ-piṃḍasyayā viśodhiryāśca īsimityādikā yāścabhāvanā mahāvratānāṃ, yacca dvibhedaṃtapaḥ, yāśca pratimā bhikṣūṇāṃdvādaśayecābhigrahādravyādibhedabhinnā etānuttaraguṇānmoitipādapūraṇevijānīhi, eteṣāṃ cottaraguṇānāmiyaṃkrameṇa saṃkhyā || [bhā.473] bāyālā aṭṭevau paṇavīsā bārabārasa yaceva |
davvāicaurabhigaha,bheyā khaluuttaraguṇāṇaṃ || vṛ- uttaraguṇānāṃprāguktānāṃ piṃḍaviśudhyādīnāṃkrameṇakhalvamībhedāstadyathā,piṃḍaviśuddhācatvāriṃśabhedāḥ ṣoḍaśavidha udgamaḥ, ṣoḍaśavidhā utpādanā, daśavidhā eṣaṇāca, samitīnāmaṣṭo bhedāstadyathā paṃcaīryāsamityādayastathā manaḥsamitiksimitiḥkāyasamitirityaṣṭau,bhāvanānāṃbhedāḥ paṃcaviśatiḥ, ekaikasya mahāvratasyapaṃcapaṃcabhāvanāḥ sadbhāvāt, tapaso dvividhasyāpisarvasaṃkhyayābhedādvādaśa, dvividhaṃ hitapobāhyābhyaṃtarabhedāt, bāhyābhyaṃtarasyaca pratyekaṃṣaṭbhedā iti,pratimānāṃbhedādvādaśa, tecamāāsattaṃ tāityādyāvaśyakagraṃthato veditavyāḥ, abhigrahabhedāścatvāro dravyādikāḥ dravyābhigrahāḥ kṣetrābhigrahāḥ kālābhigrahābhāvābhigrahāścatadevamuktā uttaraguṇāḥ; saṃpratiyadadhastātprāyaścittamupavarṇit, tadgatānāṃ