Vavahara v21.p165
Vyavahāravṛtti v21.p165
- Language
- Sanskrit
v21.p165
vyavahāra - chedasūtram-1-1/14 guṇāstāvaddhatā eva, kiṃtumūlaguṇā apihanyate tathā cātra dṛṣṭāṃtamāha - bhā.468] aggagghāto haṇemūlaṃ, mūlaghātouaggayaṃ |
tamhā khalumūlaguṇā nasaṃtina ya uttaraguṇāya || vṛ- yathā tāladrumasyāgrasūcyā ghāto mūlaṃ haṃti mūladhātopi cāgraṃ haṃti, evaṃ mūlaguṇānāṃ vināśa uttaraguṇānapināśayati, uttaraguṇānāmapi vināśomūlaguṇāntasmātmūlaguṇāticārāścajinaiḥ pratikruṣṭāḥ, atra codaka āha, yadi mūlaguṇānāṃ nāśe uttaraguṇānāmapi nāśa uttaraguṇānāṃ nāśe mūlaguṇānāmapi, tasmāttatonakhalunaivamūlaguṇāsaṃti, nāpyuttaraguṇāḥ yasmānāstiyasaṃyato, yo mūlottaraguṇānāmanyatamaṃ guṇaṃnapratisevate, anyatamaguṇapratisevanecadvayānāmapimūlottaraguṇānāmabhāvaḥ, teṣāmabhāvesāmāyikādisaṃyamābhāvaḥ, tadabhāvevakuśādinirgathānāmabhāvastataḥ prāptaṃ tīrthamacāritramiti, atrasūrirāha - [bhā.469] coyaga chakkāyāṇaṃ,tusaṃjamojā'nudhāvaetāva |
mūlaguṇauttaraguṇā doṇivi anudhāvatetāva || vṛ-codaka yāvatṣaṭjīvanikāyeṣusaṃvamo'nudhāvati, anugacchati,prabaṃdhena vartate,tāvatmūlaguṇā uttaraguṇāśca dvayepyete anudhāvaṃti, prabaṃdhana vartate | [bhā.470] ittarasāmāiyacheyasaṃjamā tahaduve niyaṃṭhāya |
bausa paḍisevagāto anusajaṃte ya jātitthaṃ ||' vṛ- yāvat mūlaguṇā uttaraguṇāścānudhāvaṃti, tāvaditvarasāmāyikachedasaṃyamāvānudhāvataḥ, yāvaccatvarasāmāyikachedopasthāpanasaṃyamautāvaddvau nigraṃthāvanudhāvataḥ tadyathābakuśaḥpratisevakaścatathāhi yāvatmūlaguṇapratisevanā, tāvatpratisevako, yāvaduttaraguṇapratisevanā, tāvadbakuśaḥ, tatoyāvattīrthaṃ tāvat bakuśāḥ pratisevakāśca anusajjaṃti, anuvartate, tato nācāritraṃ prasaktaṃ pravacanamiti, atha mūlaguṇapratisevanāyāmuttaraguṇapratisevanāyāṃ vā cāritrabhraṃśe'sti kaścidviśepa uta nāsti? astīti būmaḥ, kosāvityāha[bhā.471) mūlaguṇadaiyasagaḍe, uttaraguṇamaṃḍavesarisavāī|
chakkāyarakkhaṇaṭṭhā dosuvisuddhe caraṇasuddhī || vṛ-mūlaguṇeṣudṛṣṭāṃtotiḥ,śakaṭaṃca kevalam,uttaraguṇā apitatradarśayitavyāḥ, uttaraguṇeṣu dṛṣṭāṃto maṃḍape sarṣapādi, ādiśabdāt śilādiparigrahaḥ, atrāpi mūlaguṇā api darśavitavyāḥ iyamatra bhāvanā, ekenāpi mūlaguṇapratisevanena tatakṣaṇādeva cāritrabhraṃśa upajāyate, uttaraguṇapratisevanāyāṃ punaḥ kālena atra dṛṣṭāṃto dṛtikaḥ, tathāhi yathā dṛtika udakabhṛtaḥ, paṃcamahādvārasteṣāṃ mahādvārāṇāmekasminnapi dvāre mutkalībhūte tatkṣaṇādeva riktībhavati, sucireṇa tu kālena pūryate, evaṃ mahāvratānāmekasminnapi mahāvrata aticaryamāṇe tatkṣaṇādeva samasta cāritrabhraṃśo bhavati, ekamūlaguṇaghāte sarvamūlaguṇānāṃ ghātāt, tathā caguravovyācakṣate, ekavratabhaṃgesarvavratabhaṃgaiti, etanniścayanayamataṃ,vyavahārataḥ punarekavratabhaṃgetadevaikaṃ bhagnaṃ pratipattavyaṃ, śeṣāṇāṃ tu bhaṃgaḥ krameṇa, yadi prāyaścittapratipatyā nā'nusaṃdhatte iti, anye punarāhu ścaturthamahāvratapratisevane tatkālameva sakalacāritrabhraṃśaḥ, śeṣesu punarmahāvrateṣvabhīkṣṇaṃ pratisevanayā mahatyaticaraṇe vā veditavyaḥ, uttaraguṇapratisevanāyāṃ punaḥ kālena caraṇabhraṃśo, yadi punaḥ prāyaścittapratipattyā nojvālayati, etadapi kuto'vaseyamiti cet ucyate, te śakaṭadṛṣṭāṃtāttathāhi, śakaṭasya